Giá Cá Lia Thia Bao Nhiêu Tiền 1 Con

--- Bài mới hơn ---

  • Tượng Cá Xiêm Gỗ Và Ý Nghĩa Phong Thủy.
  • Cách Phát Hiện Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Bị Bệnh
  • Cách Chữa Bệnh Thối Vây Ở Cá Betta (Lia Thia, Xiêm)
  • Hướng Dẫn Cách Nhận Biết Cá Betta Bị Bệnh
  • Bộ Tranh Ghép Cá Xiêm Cảnh 3D Treo Tường Amia 1874
  • Giá cá lia thia bao nhiêu tiền – Đây là câu hỏi của nhiều bạn đang có nhu cầu mua cá lia thia giá rẻ để nuôi. Có thể thấy niềm đam mê nuôi cá chưa bao giờ dừng lại. Ở nhiều người, nhất là các em học sinh độ tuổi học lớp 7,8. Ngày xưa admin ở độ tuổi này cũng rất thích nuôi cá, thậm chí đến tận bây giờ vẫn còn nuôi. Trong đó cá lia thia hay cá betta là loại cá gắn liền với tuổi thơ nhất.

    Giá cà lia thia – Giá cá betta cảnh

    Cá lia thia có rất nhiều loại khác nhau, mỗi loại có giá trị khác nhau nên giá thành cũng khác nhau. Theo đó giá cá lia thia – Betta rồng có giá giao động từ 80.000 – 110.000 đồng/con trống. Với cá Betta rồng con mái có giá từ 100.000 vnđ – 130.000 vnđ / 1 con.

    Giá cá lia thia thuộc loại Betta Fancy có giá từ 60.000 vnđ đến 800.000 vnđ /con. Giống cá lia thia loại Betta Dumbo có giá 100.000 vnđ đến 120.000 đồng/con. Giống dumbo này con mái cũng thường đắt hơn con trống từ 30 – 40 vnđ/con.

    Giá cá lia thoại loại Giant có mức giá giao động từ 120.000 – 190.000 đồng/con. Riêng với loại cá giống giá 1 con cá lia thia chỉ từ 40.000 – 60.000 vnđ/ con nhỏ. Với các con giống lớn, đã gần sinh sản thường được bán với giá trên 220 nghìn/con.

    Bảng giá cá lia thia cảnh tại các tỉnh thành

    Tìm hiểu chi tiết về loại cá lia thia hay cá Betta

    Loại cá này ưa sống ở ao hồ, đầm lầy nước ngọt.

    Giống cá lia thia thường có sức sống rất mạnh mẽ, cực kỳ nhạy cảm. Với những con trống thì rất hung hăng thường được sử dụng để đá.

    Cá nhỏ nhắn, hình thức bên ngoài đẹp mắt với nhiều màu sắc sặc sỡ.

    Trong nước cá bơi nhìn rất đẹp, đuôi các kích thước khá lớn và dài hình cánh quạt.

    Có những giống cá lia thia nào

    Trên thị trường hiện nay xuất hiện nhiều giống cá lia thia, tuy nhiên từ trước đến nay mọi người vẫn thích giống lia thia rồng. Bởi giống cá này có màu sắc khá đẹp, giá thành tương đối rẻ lại dễ nuôi.

    Cá lia thia rồng: Giống lia thia rồng có các màu sắc chủ yếu như đỏ, vàng, trắng, đen…loại betta rồng này có màu sắc của vây và đuôi giống nhau. Đây là loại cá rất được nhiều người yêu thích.

    Cá lia thia Fancy: Loại cá này rất dễ nhận biết, vì chúng luôn có các màu : đỏ, đen, vàng, cam, xanh, trắng, hồng, blue …

    Cá lia thia Dubo: Cách nhận biết betta dubo rất đơn giản, ở vây và đuôi cá thường có màu sắc khác. Thoạt nhìn trông giống như nó đang phát sáng rất dễ nhận biết.

    Cá lia thia Betta Super: Giống cá này thường chỉ có 1 màu đó là đen, xanh hoặc trắng.

    Địa chỉ mua cá lia thia giá rẻ

    Hiện nay có rất nhiều người nuôi, nhân giống lia thia xong để bán. Bạn cũng có thể mua online trên các trang thương mại điện tử. Xong việc ship hàng có thể khiến sức khỏe cá không được đảm bảo. Để bạn đọc dễ dàng tìm mua cá lia thia giá rẻ, chúng tôi liệt kê 1 số cửa hàng bán cá lia thia cảnh như sau :

    Các cửa hàng bán cá lia thia cảnh tại tphcm

    Betta Sales ( Betta Fish Shop )

    Địa chỉ tại số 6 Đường số 51, Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh

    Vương Quốc Cá Betta (Cửa hàng chuyên Cá Betta)

    Địa chỉ tại số 75 Phan Đình Phùng, Tân Thạnh, Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Betta Garden Shop

    Địa chỉ tại số 42 Đường Số 15, Phường 4, Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Gold Betta Farm (Trại Cá Betta)

    Địa chỉ tại số 99 Đường số 48 Nhánh 3, khu phố 6, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Betta Thái Lan (Nguyễn Điền)

    Địa chỉ tại số 83/5A Đ. Số 7, Phường Linh Trung, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Shop Betta Koi Trung Le

    Địa chỉ tại Hẻm 54 Lê Văn Lương, Tân Hưng, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Cá Koi Mini Giá Rẻ

    Địa chỉ tại số 8 An Hội, Phường 13, Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

    Các cửa hàng bán cá lia thia giá rẻ ở Hà Nội

    Cá chọi betta Đức Anh

    Địa chỉ tại số 58b ngõ 124 ngách 45 Âu Cơ, Tứ Liên, Tây Hồ, Hà Nội.

    Cá betta cảnh giá rẻ tại Hà Nội

    Địa chỉ tại Chung cư Hateco, Hoàng Mai, Hà Nội.

    Cửa Hàng Cá Cảnh 56A

    Địa chỉ tại số 56 Phố Vũ Miện, Yên Phụ, Tây Hồ, Hà Nội.

    Cửa hàng cá cảnh Sơn Yến

    Địa chỉ tại số 655 Hoàng Hoa Thám, Vĩnh Phú, Ba Đình, Hà Nội.

    Cá chọi Betta Cầu Giấy

    Địa chỉ tại số Số 4B ngách 85, ngõ 466 Ngô Gia Tự, Đức Giang, Long Biên, Hà Nội.

    Kinh nghiệm nuôi cá cảnh Betta

    Không giống những loại cá khác, giống betta thuộc loài ăn thịt. Chính vì vậy khi nuôi cá betta người nuôi nên cho cá ăn các côn trùng và ấu trùng nhỏ. Chỉ cho cá ăn với một lượng vừa phải, không cho cá ăn quá no.

    Nuôi cá betta từng con hay nuôi theo đàn

    Giống cá này rất lười hoạt động, không nên nuôi cá thành bầy đàn, chỉ nên nuôi mỗi con 1 nơi. Nếu muốn phối giống thì cho 2 con vào chung với nhau. Betta trống thường rất hung hăng, đây là sở thích của nhiều người nuôi để đá. Nếu muốn nuôi cá thành bầy đàn, người nuôi chỉ nên cho các con mái vào chung. Chính vì vậy bạn cũng không nên nuôi cá Betta chung với các loài cá khác.

    Các betta hoạt động như thế nào

    Giống cá này thường hoạt động vào ban ngày, ngủ vào ban đêm. Không nên chọc cá hoặc làm phiền chúng vì có thể ảnh hưởng sức khỏe của cá.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Giá Cá Betta (Lia Thia, Xiêm, Chọi) Bao Nhiêu 1Kg 2022? Mua Bán Ở Đâu Rẻ?
  • Và Kỹ Thuật Nuôi Cá Betta
  • Nuôi Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Trong Hồ Thủy Sinh Đẹp Lung Linh
  • Cách Phân Biệt Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Trống Và Cá Betta Mái
  • Hướng Dẫn Cách Ép Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Từ A Đến Z
  • Cá Lia Thia , Cá Lia Thia Đồng

    --- Bài mới hơn ---

  • 【4/2021】Giá Bán Cá Lăng Đuôi Đỏ Bao Nhiêu Tiền 1Kg Mua Ở Đâu Tại Tphcm【Xem 739,827】
  • Cá Lăng Sông Đà Tươi Sống Bán Tại Hà Nội Size 3
  • Cá Lăng Đen, Giá Cá Lăng Đen Sạch Sông Đà Tiêu Chuẩn Vietgap
  • Giá Cá Lăng Đỏ, Đen, Đuôi Vàng, Sông Bao Nhiêu 1Kg 2022? Mua Bán Ở Đâu Rẻ?
  • Cung Cấp Cá Mè Hoa Tươi Sống, Cá Mè Tàu Tươi Sống, Cá Mè Ngất, Cá Mè Đông Lạnh Trên Toàn Quốc
  • Cá lia thia, loài cá có kích thước nhỏ ,nhưng màu sắc đẹp, hiếu chiến, vừa là sinh vật nuôi làm cành vừa làm thú vui tiêu khiển .

    1.Cá lia thia đồng đặc tính sinh học

    -Cá lia thia có nhiểu chủng loại như: cá lia thia xiêm, cá lia thia phướng, cá lia thia đồng. Các loại cá lai : xiêm lai phướng ,xiêm lai đồng.Các loại giống mới Beta, Hamoon….Nhưng nhìn chung cá lia thia là loài cá cảnh, cá chọi có kích thước cơ thể nhỏ, trung bình chiều dài thân khoản 6cm-8cm.Có một số loài cái lia thia kích thước lớn trên 8cm.

    -Thức ăn tự nhiên cho cá lia thia cũng khá đa dạng, từ rong rêu, các động vật nhiệm thể, đến các loài cá nhỏ hơn, lăng quăng , trùng trĩ…

    – Cá lia thia có nguồn gốc từ các nước Đông Nam Á như : Việt Nam, Thái Lan, Campuchia. Riêng chỉ Thái Lan là có đầu tư sâu và chuyên sâu nuôi dưỡng và lai tạo loại cá này. Nên thường cá lia thia cũng thường hay gọi là cá Xiêm.

    – Cá lia thia thường sống trong các ao nước nhỏ và thường đẻ trứng vào mùa mưa. Loài cá này rất hiếu chiến khi gặp các con đực cùng loài . Khi chiến đấu cá sẽ phùn mang, thay đổi màu sắc và tấn công đối thủ bằng hàng răng sắc nhọn

    Ảnh cá lia thia đồng

    Cá lia thia cơ bản gồm 3-4 loại gồm :

    • Cá lia thia đồng : loài cá này có nguồn gốc bảng địa ở Việt Nam, sống trong các khu đồng ruộng, các ao nước nhỏ ven các kênh rạch. Trước kia sống nhiều khắp miền Tây, nay chỉ tìm thấy cá lia thia đồng tại các tỉnh Kiên Giang, An Giang và Đồng Tháp Mười. Loài cá này có thân nhỏ so với các giống khác, màu sắc thông thường màu nhạt đến khi chọi nhau thì lên màu rất đẹp. Nhưng sức chiến đấu kém, chỉ chọi nhau được 5-10 phút. Nhưng đặc điểm nổi bật loài cá này là dễ nuôi và sẽ chăm sóc.
    • Cá lia thia xiêm : loài cá có nguồn gốc từ Thái Lan, được lại tạo từ nhiều loài giống cá lia thia, nên loài này có ưu điểm nổi trội như : kích thước to, vảy dày, mỏ dày và răng sắc nhọn. Đặc biệt loài cá này chọi rất lâu có khi lên đến 3-4h mà vẫn chưa có kết quả thắng thua. Loại này có nhược điểm là sống ngoài tự nhiên kém và kém thức ăn.
    • Cá lia thia phướng : loài cá này chủ yếu nuôi làm cảnh, vì có màu sắc đa dạng, sặc sỡ, màu sắc đẹp, có tay bơi dày, vay cá dài to và đẹp cá cũng sống khá lâu từ 2-4 năm. Vì thân hình to và đồ sộ nên chậm chạp trong chiến đấu. Loại cá này cũng có các dòng như beta, fancy, dumboo.
    • Cá lia thia tàu : loại này có nguồn gốc từ Trung Quốc cũng giống cá xiêm, nhưng có vảy cứng, sặc sở . Nhưng giá thành loại cá này cao .

    6.Cách ép cá lia thia đồng

    1. Chọn giống bố mẹ
    2. Chọn môi trường ép cá
    3. Cho tiến hành giao phối
    4. Nuôi cá sao khi nở
    5. Nuôi cá đến khi trưởng thành và tách bầy

    7.Cách nuôi và chăm sóc cá lia thia đồng

    Khi cá từ 1-2 tháng tuổi, nên cho cá ăn các loại thức ăn bột và tự nhiên như: trứng nước, lòng đỏ trứng luột chín. Nuôi cá trong các chậu sành có kích thước nhỏ, để nơi có ánh sáng trung bình . Trong chậu bỏ thêm rong và bèo cho cá con có nơi bám và chổ che chắn.

    Sau khi cá được hơn 2 tháng tuổi có thể cho ăn các loại thức ăn có kích thước to hơn như : lăng quăng, trùng trĩ, thịt các loại thủy sản sống như tôm và tép. Lúc cá 3-5 tháng tuổi các đã to bằng ngón tay. Lúc này có thể tách bầy để tránh cho các con cá chọi nhau gây tổn thương cho cơ thể.

    Sau 5-6 tháng có thể nuôi riêng cá theo từ chậu . Kích thước chậu cao tầm 15-20cm và đường kín từ 10-15cm. Cá có thể ăn được các loại thức ăn tổng hợp và kích thước khoản 1mm. Thường xuyên luyện tập cho ca kình bóng trước gương và kình với các con cá khác.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Bán Cá Lóc Giống( Cá Lóc Đầu Nhím, Đầu Vuông, Chuối Hoa Giống), Báo Giá Cá 2022
  • Giá Cá Lóc Giống. Giá Cá Lóc Thịt. Trang Trại Bán Cá Lóc Giống Uy Tín
  • Cập Nhật Giá Cá Lóc Giống Đầu Năm 2022
  • Khô Cá Lóc Đồng Bạc Liêu Giá Sỉ
  • Giá Khô Lóc Bao Nhiêu 1Kg, Nơi Bán Nào Uy Tính Và Bảo Quản Ra Sao?
  • Thú Chơi Cá Lia Thia – Cách Lựa Cá Lia Thia

    --- Bài mới hơn ---

  • Nuôi Cá Cảnh Thuận Phong Thuỷ Ắt Thành Công
  • Bí Kíp Giúp Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Sống Lâu Hơn
  • Trại Cá Betta Nghĩa Hiền: Bán Cá Xiêm Betta Thái Cao Cấp Sỉ / Lẽ 302267
  • 5 Bệnh Phổ Biến Ở Cá Betta Và Cách Chữa
  • Cây Hồng Xiêm – Cách Trồng Và Chăm Sóc Cây Hồng Xiêm
  • Thú chơi cá “thia-thia”

    Thia-thia đá bóng trong keo,

    Ham vui trước mặt, quên nghèo sau lưng.

    Ao sâu cá lội khoe màu,

    Đố ai biết mỗ: bã trầu, thia-thia?

    V.H.S

    Thua thì thua mẹ thua cha,

    Cá sinh một lứa, ai mà thua ai!

    (Đại Nam Quốc Âm Tự Vị, Huỳnh Tịnh Của)

    CÁ THIA-THIA. Chuyện địa phương, chỗ nhau rún nói ra họa may không ai nói gì, chớ tôi rất sợ các ông làm tàn, giỏi nghề ngồi không moi móc.

    – Bạn nhỏ đá cá chơi, không ăn tiền, cũng không có tiền mà ăn, – cốt tranh nhau giữa nhóm “hỷ mũi chưa sạch”: con cá mày dở vì hớt tại đồng “mấy thằng đánh giặc thua”, không như con cá tao hay lắm, vì gốc nó ở trên Hòa-Hưng, còn phảng phất vong hồn “tụi đánh giặc chống Tây” đời trước!

    – Bọn già thì bất chấp điển tích, họ nghĩ rẻ rề: lấy đó làm nghề sanh nhai, “chạy gạo”, kiếm tiền nhậu nhẹt, hút xách, chơi bời… Đối với họ, mùa hạn, thì chơi gà. Mùa ướt, gà đổ lông, thì day qua đá cá: có thế thôi. Chừng nào cá cũ, thì bắt qua mùa gà. Trái đất cứ xây, người dân Việt quê, chỉ biết gà gà, cá cá…

    Hồi còn mài đũng quần trường tỉnh xứ Sốc-trăng yêu nhớ, một trang một lứa nay còn sống sót ở đất Sài-gòn, đếm số còn thua số răng trên hai hàm lão già bảy chục, (không kể răng do các bác-sĩ nha-y trồng, nhìn không ra), lúc thiếu thời ấy, chúng tôi không gì thích bằng ngày lễ nghỉ xả hơi hay ngày chúa nhựt, sau khi bày vở đâu êm vào đó:

    Rồ-lem (problème) làm rồi, con-bò-té-sông-răng-ke (composition française) vừa làm rồi; chia quẹt-bờ (verbe): rồi mà chưa, để sáng coi lại còn dư chán: anh-đi-xúc-tép-về-rang (indicatif présent) chưa mà rồi, vì dễ ợt, mai sáng chép vô tập còn kịp; bài học thuộc lòng, cũng nhớ làu làu, ngặt nỗi đọc lên như kéc mẹ chớ nhiều câu không hiểu nghĩa, nhưng dám chắc trong lớp cũng bí-lù như mình, tóm lại “đâu êm vào đó”, chừng ấy chúng tôi bèn rủ nhau, mỗi đứa cụ bị một rổ con hay một mủng trẹt, kèm thêm một chai nhỏ, thứ chai dầu thơm “Cô Ba” của mẹ hay chị đựng dầu dừa hay giấm chua, sẽ lén lấy, mượn đỡ hay ăn cắp cũng vậy, đem súc sạch và chứa sẵn nửa phần nước trong, đồ nghề đại khái rổ và chai cặp nách sẵn sàng thì hè nhau kéo ra đồng ruộng chia tay hớt cá.

    Không phải bất cứ đồng nào cũng có cá hay.

    Phải rành đôi chút mới chắc ăn kiểu “ba bó một giạ”.

    Chung quanh thành phố Sốc-trăng, năm ấy (lối 1914 – 1915) tôi biết có:

    1) Đồng Lọ-Nghẹ, ở phía sau trại lính Ma-tà. Gần đám ruộng nầy có nhà thợ rèn ở nhiều, than bụi tro lò đổ xuống nước ruộng, lâu ngày nước đen ngòm: thia-thia đồng nầy có màu đen đúa chắc da chắc thịt như con cháu tướng Uất-Trì đời Đường, vảy da như trui, thoét trong lò nấu đồng thổi sắt, nên đinh ninh cá đồng nầy “mình đồng gan sắt”, răng cứng như thép khóa chắc trong hàm như trong họng kềm: cá đồng nầy không chạy mặt cá đồng nào! Thảm nỗi, đồng ở gần trại lính Ma-tà, mà con cháu Ma-tà dữ quá, hễ chúng nó gặp bọn tôi lén hớt cá đồng Lọ-Nghẹ thì bọn nó đánh chúng tôi chạy bò lê bò càng, không biết đường về.

    2) Đồng hàng tràm, gọi cá chùa Phật, vì nơi đây có chùa thờ đức Di-Đà. Nhờ lá tràm tích-đọng lâu năm, nhuộm nước đỏ au, – lá tràm vả chăng là vị thuốc đón gió ngừa phong, – nên cá vùng nầy mình như tẩm thuốc, bắt được con nào bỏ vô chai, ít giờ sau quen nước quen cái, cá phùng mang sậm màu, vảy xanh ửng hồng, đuôi đỏ chớp sao, chăm bẳm như các tổ-sư Bồ-Đề, hay nói cách khác, như thầy bùa, thầy ngải giỏi nghề “gồng chém không đứt” hay có học “xầng-tả”, xìn tả (thần đả). Năm xưa, nơi đây tôi hớt được một con “cá nái”, lớn bằng ngón tay út, lưu lại nhiều năm quá nên quá cỡ, không cáp độ gặp cá nào bằng nó, tôi để đá bóng chơi và đặt chiến danh là “Ngũ-Lang hòa-thượng”! để nhớ thành tích ông tướng “thầy chùa” trong tuồng “Mộc Quế-Anh dâng cây”. Con cá nái nầy, khi tôi hớt được, bỏ vào chai không lọt, phải gởi qua chai khác, đủ biết nó lớn con đến bực nào!

    3) Một đồng khác là đồng Lình-kía (Long-tử cang), ở phía chùa Phật sau nhà máy Quách Xên. Tuy mang danh đẹp là “cá xóm Rồng con”, nhưng thia-thia đồng nầy không anh hùng chút nào, vì ở xóm chệc rẫy, bủng dứ vì quen tiêu thụ những đồ thừa của bọn nầy gởi trong đám ruộng bên nhà.

    4) Một đồng khác nữa, rất xa xăm đối với cặp giò trẻ thơ của chúng tôi buổi đó, là đồng Bắc-Tà-Ky (tên thổ). Đây là ruộng phụ ấm của ông cậu họ Trần, nguyên con quan Đàng Cựu, xưa kia ngồi trấn xứ Ba-Thắc (srock Passac, tức Sốc-trăng). Cá vùng nầy nổi danh một thuở, bền gan không đâu có nhưng ít ai kiếm được lắm. Chủ ruộng là nhà đá cá lớn, dạy tá-điền canh chừng nghiêm mật, không ai hớt lén được. Đặc sắc trong vùng có thứ cá-kỳ-son, tức kỳ trên lưng có chấm một điển son, đây là giống cá xiêm lai biệt dạng của chủ ruộng đúc nắn lâu đời: cắn quạu, bền gan bực nhứt. Ông Trần, ông cậu của tôi, xưa có một con, ăn trọn mùa, không chạy độ nào, danh còn nhắc: “cá Triệu-Tử”.

    5) Tệ nhứt là cá đồng Thầy Tám, trên đường đi Cần-thơ. Thầy Tám nguyên là pháp-sư, chuyên chữa bịnh bằng phù-chú. Thây ma chết chôn sau am, cá sanh vùng nầy lẹt đẹt không khác những con bịnh đau ma do thầy Tám chữa chạy: chưa đá chưa cắn ai một miếng nào, đã xếp đuôi xếp giáp, chạy cuốn cờ! Nguyên sở ruộng Thầy Tám là cuộc đất gò, nước cạn. Thảo nào cá thiếu nước không nơi dụng võ, ngắn hơi và nhát gan là lẽ cố nhiên. Tôi nói nước ít nên cá nhát gan, vì kinh nghiệm dạy rằng con cá ở nước sâu quen nín hơi, lâu lâu mới lên đớp bóng một lần, nhờ đó mà chịu đựng hay, bền hơn cá ở nước cạn.

    6) Đồng lác, đồng cỏ năn, ở phía sau nhà thương tỉnh, dọc theo đường đi xuống Bang-Long (tục gọi quận Giếng Nước). Cá vùng nầy dở hơi, vì sanh trưởng trong lác, trong năn, trong cỏ, nên không có chi đặc sắc (thuở ấy chưa có anh hùng Rừng Sác, nước mặn). Tuy vậy đừng quen chê sớm mà lầm to có ngày, vì may thời Tổ đãi, hớt được cá kinh niên, thứ cá trốn ẩn lâu năm gần nhà xác, hình như còn oan hồn uổng tử vấn vương, hoặc nữa hớt được những cá lẻ loi sống chung lộn nhiều năm trong bộng trong hang rắn dữ, ngày ngày từng hớp nước có nọc con ác-xà phun ra, cá quen hơi rắn nên không hầy hấng, chực khi đụng độ với cá lạ đồng, thì khác nào con xà-niên ngậm ngải đối chọi với phàm phu, có thể nói bách chiến bách thắng. Tôi đã nói phải là có Tổ đãi mới bắt được thứ cá dữ nầy. Khoan vội tin lời tôi, ham thọc tay vào hang rắn, có ngày bỏ mạng!

    Về việc nầy, tôi đã từng ngộ trận, một phen tởn tới già, nay nhắc lại nghe chơi mà còn rởn tóc gáy: Bữa ấy, trời mưa rỉ rả, tại đồng Hàng Tràm, mặt trời vừa xế bóng, tôi đặt rổ xuống nước, vừa lấy chơn giậm giậm xung quanh rổ rồi rút rổ lên, nghe như được một vật gì nặng nặng. Rổ lên vừa khỏi mặt nước. Mẹ cha ôi! Một con rắn hổ lên nước đen mun, nằm khoanh tròn chật rổ. Khỏi nói, tôi vừa thấy rắn, ba hồn bảy vía lên mây, lẹ như chớp, tôi quăng rổ té bật ngửa ra sau, không kể áo quần ướt vấy, mặt cắt không còn chút máu. Úy hà! Chút xíu nữa, không còn sống mà viết bài nầy! Quên nói, rắn ta cũng hoảng hồn hoảng vía (nếu thật rắn cũng có hồn), rắn đánh cái “tỏm”, buông mình xuống nước, phăn phăn lủi bụi trốn theo đường, rắn cút mất tự thuở nào!

    Các anh em bạn theo tôi bữa đó đều chạy té đùn cục trong ruộng sình, báo hại thia-thia huyền bí đâu chẳng thấy, duy thấy một phen vỡ mật hú hồn.

    Một lần khác cũng tại đồng Hàng Tràm nầy, tôi lại bị trâu dữ rượt, chạy bò càng, ve thúng quăng mất, may sao còn giữ được hồn. Con trâu nầy tôi nhớ rõ, sừng của nó, không biết vì sao không dựng quớt lên mà vẫn nằm lòng thòng hai bên đầu, có lẽ nếu nó húc cũng không hại gì lắm, nhưng nói giỏi, sao hồi đó không ở lại mà thử sức với nó! Tởn đi một dạo rồi chứng nào tật nấy, tôi cũng mon men ra đồng xúc cá, vì thuở ấy, thú thật, chúng tôi tiền bạc đến một đồng một chữ cũng chẳng có dính lưng, cho nên chỉ biết những thú vui không tốn tiền; mà theo tôi còn vui nào bằng ngày chúa nhựt đi hớt cá thia-thia, để được nhăm nhi củ kiệu chua nhai nghe giòn rụm, bây giờ nhắc lại còn chảy nước miếng!

    Độ xưa, một nhà chơi cá ở chợ Sốc-trăng, có một con cá kỳ quặc, ông ta lượm nó ngoài đồng, ở sẵn trong một bình vôi sành mẻ miệng, bỏ gần bên gò mả loạn. Ông rinh luôn như vậy đem về nuôi, để y con cá ấy trong bình vôi của nó quen ở, trừ khi nào xách ra trường cáp độ, khi ấy ông mới vớt nó ra đọi ra thố đường hoàng. Con cá nầy có thể nói là lạ lắm, vì thắng không biết bao nhiêu độ, về sau không ai dám đem cá đối thủ với bất cứ cá nào của chủ nó, báo hại ông ta vì một con cá linh, thắng độ hoài, mà chủ không tiền hút! Tôi sau nầy, vì đi học trường lớn, cũng mất tích con cá ở bình vôi gò mả hoang nầy.

    XÚC, BẮT, HỚT CÁ THIA-THIA

    Muốn có được cá để chơi, phải có chút ít kinh nghiệm. Kinh nghiệm nầy không có trường nào chuyên môn dạy. Thuở đó, dẫu là con ông Thông đứng bàn ông Chánh, hay con Thầy ký Kho bạc, muốn có cá chơi, phải lén cha lén mẹ, phải lo lót xin thọ giáo với các tay rành nghề, mà không ai khác hơn là bọn bộ hạ dưới tay cha mẹ chúng, bọn trẻ chăn trâu giữ bò, cắt cỏ ngựa, mục-đồng, bọn ở đợ. Dạy không lấy tiền công tiền Tổ, cao thượng vậy thay. Duy phải chiều lòn, dẹp bỏ bộ tịch “cậu”, dày công tâng hót thì họ mới truyền nghề. Một trang một lứa với tôi năm đó có con ông Huyện Kim, con Thầy Thông Tây, toàn là tay “công-tử”, con các người có máu mặt đương thời. Trối kệ, phải xuống nước nhỏ, dẹp chức “Ấm” vào ngăn kéo, tôn họ làm “Sư”, làm “Mồ Tổ”, họ mới đoái hoài. Quên nữa, và phải trốn học, theo họ ra ngoài đồng ruộng, đổi với họ một khúc bánh mì thì họ cho leo lưng bò cỡi thử một chặp, hoặc dâng cho họ “đồng xu mẹ cho để dành ăn bánh”, thì họ cho phép lội xuống ruộng sình, bước lỏm bỏm theo họ mà hớt cá thia-thia hay là bắt ốc! Trốn trường cũng vì muốn biết cỡi bò, bỏ lớp, hoang phế việc học hành, cũng vì ba con cá xanh-xanh đỏ-đỏ! Thầy dạy chúng tôi hớt cá là anh Tỷ-Bò. Anh chăn bò, “giữ bò” từ lên sáu. Cứ mỗi sáng, cho ăn ba miếng cơm nguội no nê, chú đày tớ già bồng Tỷ đặt trên lưng bò, đèo thêm chai nước mưa, và mo cơm vắt…. Ra đồng, trọn ngày hết ngồi đến nằm, Tỷ ở trên lưng thú, nắng mưa phú có cao xanh thương xót, một cái nón rách, một chiếc áo tơi, – con nhà nghèo có ông Trời nuôi, – Tỷ mạnh lành, da đỏ sậm có cần gì hứng gió Long-Hải, tắm nắng Vũng-Tàu? Chiều lùa bò về, chú tớ già ẵm Tỷ xuống cho Tỷ xã hơi, cơm nước, ngủ nghê, ngày ngày y một kiểu như thế cho đến tuổi Tỷ lên xuống lưng bò mình ên được. Mà cái tuổi ấy không xa, mới ngộ chưa, vì cỡi bò được ít lâu, Tỷ đã dạy được con bò cầm bầy tên là “Cành-Tết”, biết nằm xuống, mỗi khi Tỷ cần dùng không muốn ở mãi trên lưng nó: bò nằm rồi, Tỷ bắn lùi như tôm, đít đi trước, chân đụng đất bình yên vô sự, nào cần ai bồng ẵm? Khi lên, Tỷ dạy “Cành-Tết” nằm nữa, Tỷ trèo, – có khó hơn khi xuống một tý, – trèo như kiểu thằn-lằn ôm cột đình, nhưng rồi cũng trèo lên lưng bò được, chớ không sao! Tỷ giấu nhẹm chú tớ già việc nầy, để hưởng tận cảnh: “cực thì có cực, nhưng khổ thì không khổ”. Ai ở đợ ra sao không biết chớ Tỷ không bao giờ bị chủ rầy la, một bầu trời nước bao la, mặc sức nghêu ngao hò hát! Sạm da vì nắng, săn thịt vì mưa, không hề sổ mũi gió máy bậy bạ, không bao giờ biết nhức đầu là gì, lên mười tuổi, Tỷ vỗ ngực xưng “Chúa tể Đồng Trường Đua”, “ngô chánh thị Tỷ-Bò thị giả!!!”

    Không chuyện gì xảy ra ngoài đồng ruộng mà Tỷ-Bò không thạo: gò nào có rùa vàng, rùa nấp ở; hễ thấy dấu cỏ dấu đất ra làm sao là Tỷ biết có con vật ẩn núp dưới bụi đế hay gốc lức, v.v… Vì vậy mà Tỷ-Bò mỗi ngày mỗi lục lạo, lục còn hơn học trò lớp nhứt khuấy rầy quyển tự-vị lúc dịch “version” Tây! Con rắn làm hang như thế nào, và con rắn ấy là loại rắn gì, Tỷ-Bò biết đủ. Tỷ-Bò quả quyết thuốc “không xa”, và thường thường có giống cỏ nào mọc gần miệng hang, thì cỏ ấy là món thuốc thần trừ nọc con độc-xà kia vậy. Tỷ-Bò cam đoan đêm nào trăng sáng là rắn ra trững mỡ, “giỡn trăng”, chầy ngày lăn lộn trững đùa trên đám cỏ, sao sao cũng chảy dãi, nhểu nước miếng thấm cọng cây lá cỏ, tẩm già chất độc, chất nầy nhờ gội sương chan nắng nhiều ngày mà dịu lần, biến nên môn “thuốc ngừa” (kiểu nầy y như kiểu thuốc ngừa do viện Pasteur bào chế!). Tỷ-Bò dốt mà sao nghiệm được việc nầy, lạ thật! Mai sau người nào nếu bị rắn cắn, cứ nhớ tìm hang nó và bứt một mớ cỏ mọc nơi miệng hang, lớp đem về nấu nước uống, lớp nhai cấp kỳ nuốt nước và lấy xác đắp lên chỗ bị cắn, là có cơ thoát khỏi nạn nghèo! (Tỷ-Bò chúc ngôn).

    Nghe làm vậy thì hay làm vậy, chớ tôi chưa dám truyền-bá, đem phương nầy bày vẽ cho ai thí nghiệm bao giờ. Nay viết ra đây cũng không bảo-kê hiệu quả. Tóm lại, chồn đèn, chuột đồng, kỳ-đà, rắn mối, rùa vàng, cá bộng, các con sinh vật ở ruộng, nhứt cử nhứt động là Tỷ-Bò hay biết từ đường đi nước bước. Sau nầy, mặc dầu tôi đỗ bằng Trung-học, “lên mặt” trở về làng, nhưng đối với môn vạn-vật-học và môn địa-dư tỉnh nhà, tôi vẫn như thuở còn bé thơ, thua anh Tỷ-Bò xa lắc! Miền Nam, từ cửa “Vàm Tấn” (Đại-Ngãi) cho đến sông Ông Đốc (Cà-Mau), không một khúc quanh nào mà Tỷ-Bò không biết tên, không một xẻo-co nào mà Tỷ-Bò chưa từng đặt chơn đến đó. Giờ nào nước lớn, nước ròng, nước đứng, Tỷ-Bò thuộc nằm lòng. (Nhờ vậy mà muốn đi đây đi đó, Tỷ-Bò không cần chèo chống. Một lá buồm rách, một cơn gió thuận, một chuyến nước xuôi, Tỷ-Bò thả ghe vô ruộng. Công việc xong xả, Tỷ-Bò chờ con nước, thả ghe về nhà, không tốn công chèo, còn hay hơn đời nay, sắm máy thế chèo mà có khi máy trục trặc, đã tốn tiền thêm mất công linh chờ đợi). (Không nói đến cái nạn mọi việc đều máy móc thay thế, sau nầy tầm vóc, bắp thịt đàn bà Việt sẽ kém thua bây giờ vì còn thể-thao chèo bơi gì nữa đâu?) Nói quá xa đề, nhắc lại đối với Tỷ-Bò, tuy vô học, nhưng con thú nào kêu la làm sao…, chỗ nào đào xuống là bắt được rắn hổ, chỗ nào đốt cỏ già hơi là có rùa mập bò ra, v.v…, tắt lại, địa-lý, địa-dư vùng đồng Ba-Thắc (Sốc-trăng), Tỷ-Bò xem rẻ như thò tay vào túi lấy đồ.

    Hôm nào chúng tôi được theo sau lưng Tỷ-Bò ra đồng, thì hả hê bữa ấy: không cháo rùa cũng rắn xào, lươn um, hoặc cá lóc mập ú bó đất sét nướng trui vào lửa rơm, ăn nội cái “filet” chấm muối hột, “nóng hổi, vừa thổi vừa ăn”, đến nay còn thèm. Chúng tôi hùn tiền sắm gần đủ nồi ơ, chảo, đũa, gởi kỹ miễu “Ông Tà”, đũa rất ít dùng; vì chúng tôi kinh nghiệm ăn “bốc tay” sướng và ngon nhất! Chúng tôi không mê Tỷ-Bò không được! Tỷ-Bò rất khác tôi. Tôi thì, học toi cơm, học thuộc tên tổng tên làng làu như cháo lỏng, đọc như kéc mẹ, tên thảo mộc, tên chất khoáng hay ngũ kim, tôi kể giòn hơn lặt rau rang bắp, thế mà nếu ai hỏi vặn: làng ấy ở đâu, chất ấy biến thể ra gì, tôi sẽ ú ớ như đứa câm ăn ớt: học mà không hành, tôi kém Tỷ-Bò hằng mấy dặm! Biết mà thiếu kinh nghiệm, ra trường đời, tôi chỉ là thằng hủ nho Tây đại chi vô dụng!!!

    Anh Tỷ-Bò dạy tôi phương pháp hớt cá lia thia.

    Anh dặn: “Khi để chơn xuống ruộng sâu, thì phải nhớ không còn là con cưng của cha mẹ tại nhà nữa. Muốn nhỏng nhẻo thì ở nhà. Đến đây, phải biết hòa mình cùng Trời Đất: tập bước cho khéo chân, cá không giựt mình, mới có mà bắt. Lựa gốc rạ, dốc lức mục, giẵm cẳng lên đó thì khỏi sợ sa lầy khỏi uống nước bùn. Dẫu đỉa trâu lớn bằng ngón cái nó đeo bắp vế non, và dẫu đỉa hẹ đỉa mén mỏng như lá lúa bò lúc nhúc, lòng thòng trên bắp chuối, thì trối kệ nó! Dẫu vắt rừng cắn, máu ra ướt đỏ chân, háng, thì cắn răng để vậy! Tập chịu, thét rồi quen! Đó là thường sự! Muốn làm dân ruộng thì phải tập cho quen lần: tập cắn răng nín khóc, đau thế mấy cũng không được la! Rên la không ích gì, và chỉ làm bối rối người lớn, thêm làm cho cá tôm hoảng chui trốn mất, mà lỡ cơ hội tốt. Tập lâu ngày thì hết sợ; rồi thét đi sẽ dạn lần, sẽ thấy vui thú. Cần nhất là miễn sao đừng để đỉa con, vắt mén chui vào hậu môn, vào lỗ chỗ nhược, thì thầy chợ cũng khoanh tay mà Tỷ-Bò cũng vô phương tiếp cứu! Học bao nhiêu đó trước đã, rồi Tỷ sẽ dạy thêm”. Tôi nhớ lại hồi nhỏ, nhỏng nhẻo với mẹ có tiếng, mẹ vừa lấy cán chổi lông gà phủi sơ sơ ngoài quần, chưa chi đã la còn hơn bị ong bầu đút đít! Bây giờ mãi mê ba con cá thia-thia xanh-xanh đỏ-đỏ, anh Tỷ-Bò “phán” ra câu nào là dạ răng rắc, xem còn hơn câu kinh nhật tụng, tuân theo răm rắp, không dám cãi nửa lời! (Nay mẹ đã mất, cha cũng đã mất, con nhớ lại ăn năn không nghe cha mẹ bằng nghe Tỷ-Bò).

    Tỷ-Bò dạy tôi phải cho có gan, thì tôi làm gan! Tỷ-Bò dạy tôi bậm môi thì tôi cắn môi đến giập máu! Anh dạy tôi túm, vo ống quần cho sát bẹn sát háng, tôi làm coi cũng gọn bâng; bây giờ tôi viết bài nầy, nhớ lại việc cách trên năm mươi năm, tôi mới hiểu và thương mẹ tôi, mỗi lần lấy áo quần ra giặt, đăm-đăm muốn biết sao “đứa con ăn cá, mẹ lừa xương” y-phục lại bèo-nhèo đến thế! (Mẹ! Mẹ ôi! giá-thử con cũng nghe huấn-từ của cha mẹ bằng như con đã nghe lời anh Tỷ-Bò!)

    Tâm trí của tôi lúc đi hớt cá, không lo đỉa chun hậu môn, – thú thật tuổi ấy tôi cũng chưa biết đó là một tai nạn lớn và sẽ làm khổ cho cha mẹ đến bực nào, – tâm trí tôi mảng lo và chăm chú ngó theo bờ mẫu, ngó dài mặt nước bọc theo lức, đế, ô-rô, rau dừa. Chỗ nào có bọt nổi trắng-trắng hay vàng-vàng (trắng khi nào ruộng toàn nước mưa, vàng khi nào nước có lộn chất phèn chất sắt do dưới đất hoà lên, hay có lá mục…): bọt ấy là bọt cá thia-thia, rõ đích-thị hắn đây rồi! Con mắt thông thạo của Tỷ-Bò, dòm thoáng qua là biết ngay, không do dự môt giây một khắc! Đối với tôi thì cóc cần, bọt gì cũng mặc! Khi ấy hãy đưa rổ vào cho lẹ, vừa đẩy rổ tới trước vừa thọc sâu xuống và cũng vừa hứng lần lên, ba việc: đưa đẩy, thọc sâu, hứng lên, phải làm nhanh lẹ vén khéo, cùng khi ấy hai chơn lại phải giậm-giậm thật đều, thật kỹ giáp vòng chỗ mình đang đứng, cốt làm sao cho con cá, dẫu muốn thoát thân ra bụi bậm thì cũng vì “địa-võng” của mình bố trí quá khít khao, và nhờ sự “tấn công ba mặt” của mình quá chặt chẽ, đành vô phương thối bộ và đành rút lui về bọt, mặc tình bắt tha! Mỗi lần nâng rổ lên, nếu khéo tay và thông thạo thì gặp bọt chín mười lần, làm sao cũng phải hớt được vài ba con cá.

    Cá giãy lách chách trong lòng rổ mà lòng mình cũng rung lên thình thịch, còn sung sướng hơn đánh bài tứ-sắc “tới quan”! Nhưng cũng khoan vội mừng sớm và hãy đợi cho cá lọt vào chai đem theo, xem đi xem lại kỹ càng rồi sẽ mừng không vội. Nếu hắn là con cá trống thì mặc sức mừng vui! Bất ngờ hớt trúng con cá thia-thia mái, thì nên phóng sanh phứt cho rảnh nợ đời, hoặc giả bắt được thứ cá sọc dưa, cá bã-trầu thì mừng hụt một phen và cũng nên mở nút chai trút ngược cá xuống ruộng mà làm doan làm phước cho nó nhờ! Để thì giờ xúc con cá khác còn hay hơn!

    Cá bã-trầu, mình dẹp, vảy xanh lè, coi tốt mã ghê, thoáng qua tưởng mình thộp được con cá xiêm, mừng quýnh, không dè đó là thứ cá bã-trầu, đồ vô dụng, được nhiều kho mẻ tô thì đã tanh thêm xương nhiều thịt ít, ăn không ngon, bằng để nuôi chơi trong chai trong keo, thì chỉ phá đám, tốn công nuôi, cá bã-trầu trững giỡn cũng không biết đừng nói chi đá độ: bã-trầu chỉ giỏi tài nuốt cung quăng, vì kính trọng Ba tôi lắm, nên chuyền tay đem về Sốc-trăng, Ba tôi quí hơn vàng: con cá nầy nước lội xem đủ oai, thêm miệng quai xách, mắt thụt (không sợ cá khắc cắn nhằm), vảy đều đều óng ánh như lửa sáng, kỳ trên thật nhọn như cây bút lông chấm son dựng đứng, kỳ dưới đỏ chói khi xếp như lá cờ lịnh, khi xoè tươi như cờ hiệu nhà Vương!

    Thằn-lằn quen mửng cũ, tôi giết đã nhiều, thế mà hắn còn đây, hay thật! (Chuyến nầy chết m. mày rồi!) Thằn-lằn quen mửng cũ, thấy nắp keo đậy không kín thì ăn quen, mon men toan độn nhập vào trong, định bề bắt cá tươi “xực” (thực) như kỳ trước! Tôi ngồi chỗ bộ ván, thấy con thằn-lằn ngán giùm cho cá, nó vóc to và mập, trắng đỏ như “thằng Lê-dương” năm ấy: có lẽ sức mạnh nó không vừa: nếu khoẻ như “lính đầu đỏ” và tinh anh có thừa, thì chu cha, ghê quá, không biết con xiêm bự của mình làm lại nó không? Khi ấy, tôi ngưng làm bài học, và định trong trí sẽ can thiệp cứu cá cho kịp thời. Thằn-lằn, vốn tánh dè dặt sẵn, (ba mươi đời quân gian thường kỹ càng, nên càng thêm lợi hại), thằn-lằn làm như “Lê-Huê khán trận”, ngó trước xem sau, (hát ba câu Nam rồi!) thì bò lần đút đầu vào miệng keo, không khác hùm dữ vào chuồng trâu…

    Đàng nầy tôi ngồi mà nôn quýnh, không dám nhúc nhích cục kịch, gần như nín thở, hờm sẵn chờ dịp sẽ tiếp cứu và ám trợ con cá câng.

    Thằn-lằn bò nhẹ nhẹ như tên du-kích lành nghề, mắt lườm lườm ngó riết con cá đang ở dưới đáy keo, thong thả xê xích từ phân từ ly, rình xem nhứt cử nhứt động của con vật sắp làm mồi ngon cho mình. Tôi nín thở, phập phồng lo sợ cho cá. Bỗng thằn-lằn quay đầu trở lên, lú chót mũi khỏi miệng keo, bốn chân hít cứng vào cổ keo thủ thế như thầy nghề võ, cặp mắt ngoáy trở xuống liếc theo từng mỗi hành động con thủy vật. Nắm được thế thủ vững chắc rồi, thằn-lằn bèn ra miếng độc. Nó thò đuôi rà mặt nước, lay động nhẹ nhẹ giả như chót đuôi là con quăng đang trở mình biến hình con muỗi, hoặc như con ruồi sa cơ vừa té xuống nước, đang giãy tử, chi vậy? – Xin thưa: ấy là kế dụ địch của thằn-lằn, để nhử thia-thia hờ cơ sẽ ra tay. Nếu khi ấy thia-thia không khéo đề phòng, trồi lên đớp nước, hoặc ơ hờ hoặc vô tình tưởng chừng chót đuôi kia là quăng, là muỗi, trân mình định táp, khi cá vừa tằm đòn thì thằn-lằn, lẹ như chớp, sẽ phóng mình xuống mặt nước và dùng đầu làm củ chuỳ đập mạnh vào đầu cá. Người có biệt tài, khéo ở chỗ đúc mà khi cáp cá, người ta không biết cá mình là cá lai, hoặc thấy “lai phảng phất” chút ít, kể như cá hồ, nên chịu độ, đến khi thả vô keo đá mới thấy lai rõ rệt, mà phép “thả cá vô keo” rồi thì kể chịu độ, phải để đá đến ăn thua, chớ không bắt ra được. Phép đúc cá, phải làm sao cho người ta biết cá mình không phải cá lai xiêm, thì mới dễ kiếm độ; chớ ở trường, khi cáp cá ngoài thố nhỏ, khi thấy cá lai rõ rệt thì ít ai khứng đá với mình, cũng có khi họ thấy lai mà dám đá là khi nào họ từng thấy trong bầy cá lai của người đó đã đá trước một hai con mà không dữ, hình thể cá đã xấu hoặc hư rồi, hoặc “cá lai non” nên họ không sợ. Cũng vì lầm tưởng như vậy, nên đã có người “tương kế tựu kế”, đúc và nuôi đến hai bầy: khác nhau ở chỗ mẹ cha khác giống, nhưng giống nhau ở chỗ cùng màu, cùng sắc, để dễ gạt lớp người thực thà, tuần nầy họ đem cá dở ra đá, rồi tuần sau họ mang cá hay đến gỡ độ, đá lớn hơn, những ai quá tham không kịp xét nét, sẽ thua họ mà không ngờ đã lầm kế độc “ly miêu hoán chúa”!

    Phàm cá cũng như gà, “gan ruột” giống mẹ. Muốn đổ, phải lựa chọn cá mái cho thật dữ, nghĩa là mái lựa mái xiêm rặc hoặc lai một hai đời tuỳ ý, nhưng “cá trống” phần nhiều lựa “trống Rạch” (Rạch-Giá), “trống cỏ”, “trống hồ” đã từng ăn độ “anh hùng”, và lựa từ nết đá, nét chịu đòn, đến hình thể, v.v… Các tay chơi chưa lão luyện, ai ai lúc đổ cá, cũng ham cá sau nầy sẽ giỏi chịu đòn, cắn dữ, biết đánh “đòn hồi-mã-thương”, biết “chơi cú-đờ-tết”, tức biết quày mình dùng đầu đánh trái lại đầu con cá kia chưa đề phòng, biết đòn “câu nước hàm trên”, “câu nước hàm dưới”, tức cắn ngay hàm (trên hay dưới) của con cá nọ, ngậm chắc và trì xác con nọ xuống tận đáy, vừa lấy thế đó mà nghỉ mệt, xả hơi, vừa thi tài “giỏi nín hơi”, con nào không quen, không đủ sức chịu đựng, nín hơi lâu không nổi, sẽ giựt hàm chịu thua và chạy luôn có cờ! Nhưng những nhà lão luyện, kinh nghiệm có thừa, lại thích đúc cá thật bén, cắn dữ bội phần, để con cá kia bị cắn, bị đòn, rát quá thì chạy ngay; chớ những miếng “hồi-mã-thương”, “đâu hàm”, “bỏ chạy dụ địch” đều có chút phần nguy hiểm vì trong khi “chạy dụ địch” nếu có một bóng lạ, một tiếng động thình lình, cá chạy luôn cũng chưa biết chừng, nguy hiểm là vì vậy, nên họ không thích lắm.

    Khỏi nói, về cá mái, cá để giống luôn luôn là cá lựa “gắt củ kiệu”, không chỗ chê, và trứng phải thật già. Trứng chưa già, ép ra thì cá non hao nhiều, mớ nào sống cũng không bền, không khác người ta đẻ thiếu tháng. Trong lúc mái còn non trứng, phải để cặp bên cá trống, mỗi ngày, cho ăn đầy đủ và mỗi bữa cho đá bóng cho cá sung sức, trứng mau già. Khi nào thấy con mái lội, đầu chìm xuống, khúc đuôi chổng vổng lên, bụng no tròn, ở hai bên hông “sọc dưa” vàng đen rõ rệt và một trứng lòi ra dưới bụng, ấy là trứng đã già, cá đã đúng lứa ép, không nên để lâu nữa. Trứng già mà không cho trống ép thì con mái cũng chết. Đây chỉ là một mánh khóe nhỏ, còn ngón gian trong trường cá không sao tả xiết, người thức thời và biết khôn, duy đừng mó tay vào nghề chơi cá và đá cá mới khỏi bị thua trí thua tiền.

    THỂ LỆ ĐÁ CÁ

    Theo phép chơi cá, tuy không có trường dạy luật lệ, nhưng theo thói quen thành tục, lấy đó làm chuẩn thằng, thì chịu đá hay không là khi nào cá của mình còn ngoài thố cáp, chưa thả vào “keo trường”. Cá còn ngoài thố, thì mình là chủ cá, có trọn quyền chạy, không đá, hay là ưng thuận, cho hai con đá nhau. Một khi cá thả vô “keo trường” thì như ván đóng đinh, phải để cho hai con đá đến ăn thua, chớ không bên nào được bắt cá ra, dẫu bên đối phương cá là cá lai “rặt” hay “lai mấy đời” cũng phải cắn răng mà chịu. Vì vậy khi cáp cá, phải cẩn thận từ ly từ phân, phải luyện cặp mắt biết “cá lai”, “cá Rạch” từ trong thố, chớ đừng đợi thả cá vô keo, kêu Trời vô ích!

    Điều lệ khác cần biết là khi thả cá vô keo, khởi sự ăn thua là khi nào hai con đều cắn nhau “miếng vay miếng trả”, mỗi con cắn một miếng là bắt đầu “thành độ”. Nếu thả vô keo, hai con phùng xòe, con A cắn con B, B chưa cắn miếng nào, thoạt A bỏ chạy, thì độ cá kể “huề”, vì B chưa cắn, chưa thành độ.

    Đây là thể lệ chánh, ở đâu cũng vậy, còn những chi tiết nhỏ nhặt khác thì sẵn chủ trường vừa là “cố vấn” vừa là quan Toà, sẽ giải quyết tuỳ sự thông cảm của đôi bên. Một điều nên nói nữa là chủ trường, ở tại trường cá, lịnh và quyền, lớn hơn ông Cò tại Bót Cảnh-sát; và ở trường cá không có luật “chống án”!

    MỘT ĐỘ CÁ ĐIỂN HÌNH

    Lúc nãy, tôi có nói về những mánh khóe gian lận của bọn đá cá chạy gạo, chuyên gạt lớp, phỉnh phờ, đến em cháu cũng không buông tha. Nói thì nói vậy, chớ thỉnh thoảng ông Tổ nghề đá cá cũng sửa lưng đồ đệ một cách bất ngờ cho chúng nó bớt khinh lờn oai Tổ! Lối năm 1938, tôi còn tùng sự tại tỉnh nhà Sốc-trăng để dễ bề thần tỉnh mộ khan. Ở xứ đá cá nên tật cũ khó chừa, chúa nhựt nào cũng có mặt tôi tại trường, mà trường cá vốn không xa lạ, vì chủ là anh Nguyễn Trinh-T., mặc dầu nay gương vỡ, chớ chức “anh vợ trước” không mất! Một buổi gần trưa chúa nhựt, tôi xách nả tre có đựng mươi cái thố sành, mỗi thố là một con cá chiến. Từ sáng sớm họ đã đá xong vài ba độ, trường đang nóng tiết, kẻ ăn cười người thua, luồng điện bắt đầu muốn xẹt lửa. Chú Bảy Minh đem cá từ Bãi-Xàu qua cáp độ. Khiến cá tôi gặp cá chú. Lúc còn trong thố, rõ ràng cá tôi lấn cá chú, một mười một tám. Đôi bên bằng lòng ưng đá, tiền độ là năm chục bạc, phần tôi “bao” phân nửa, hai mươi lăm đồng, còn lại chia kẻ năm người ba cho vui. Bên chú Bảy, chú bao sổ, chú muốn “ăn một mình trọn gói”, không cho bọn thua từ sớm “ké vào chút ít” gọi là gỡ gạc vớt vát ít nhiều.

    Bởi họ thiện nghệ nên họ khôn hơn mình! Lúc nãy, cá còn trong thố, họ dùng lông gà nhận chìm con cá họ xuống sát đáy, lại thêm lấy lông gà quét túm vi kỳ con cá, nên mình thấy nhỏ xíu! Bây giờ được thả vào keo rộng, cá nở nang bành trướng đúng sức nên to gấp hai ban nãy! Thôi rồi! cái thua nắm chắc về phần mình rồi! Tôi ngồi đó mà chỉ trông mau dứt độ để về nhà sớm sớm, tránh những cặp mắt ngạo nghễ của bọn hàng sáo khó chịu. Chú Bảy, không nói gì, chỉ rung rung mấy sợi râu mép “kiểu Char-lot”, thầm hân hoan nhưng còn ngại, nếu cười ra mặt e tôi đổ quạu không chung tiền thì uổng lắm! Nhóm bàng quan nãy giờ thấy cá chú Bảy “kể ăn chắc” nên phóng bắt om xòm. Ban đầu còn kiêng dè, họ phóng mười đồng ăn bảy. Về sau bất kể, họ quăng ăn năm, ăn tư, nghe mà thêm tức giận. Riêng tôi, tôi ói gan, nhưng đã bước vào nghề, phải học chữ “nhẫn”, nên cắn răng mà chịu. Duy, nói chí đáng, mấy người đá theo phe tôi, một là nóng ruột sắp mất tiền oan uổng, hai là thấy tôi mắc mớp nên bên vực, bọn đồng sổ chưởi thề liền miệng, nào “đá không ngay thật”, nào “ăn gian sẽ thua mạt có ngày”!

    Trong keo, hai con cá đã “trao đổi găng tay”, cắn nhau mỗi con một miếng cắn: thế là bắt đầu ăn thua thực sự. Cá của tôi vẫn quạt đuôi, phùng xoè, lo lội, lo tìm chỗ nhược mà hạ thủ. Cũng trong lúc ấy, ngờ đâu cá chú Bảy lại không lo nghinh chiến; để liến thoắng, đảo bên nầy rồi đảo bên kia, lội tung tăng theo cá tôi, hết lội sau rồi bọc ra trước mặt, giương kỳ, xòe đuôi, khoe mã, giáp. Bỗng lẹ như chớp nhoáng: con cá của tôi, thừa lúc cá chú Bảy uốn mình trước mặt khoe bộ vảy óng ánh như sao, nó bỗng phóng hết mình tới trước, cắn một miếng thật mạnh vào bụng bở, mạnh cho đến đỗi bọt nước văng tung tóe và nghe rõ ràng một tiếng “bóc” rung rinh mặt nước hồi lâu. Rồi một sự bất ngờ diễn ra mau như điện chớp. Cá chú Bảy bị một vố đau quá, giựt mình chạy khan, xếp đuôi cuốn giáp, hát bài “tẩu mã” luôn, không còn gan dạ nào trở đầu nghinh chiến! Mà có gì lạ đâu: chẳng qua từ khi thả chung vào keo, cá chú Bảy thấy cá tôi sặt rằn, trên mình có vằn có vện, lầm tưởng đó là “cá mái” nên sẵn lòng trổ ngón ba mươi lăm! Bất thần nay bị cắn mạnh “như trời đánh, búa bổ” bèn kinh tâm tán đởm, ù chạy luôn, quên chuyện đấu tranh!

    Từ bại trước mắt, chuyển ra thắng một cách bất ngờ, tôi thò vợt múc cá ra, chìa tay lãnh hai mươi lăm đồng bạc ngon lành, trong khi chú Bảy, bây giờ mới nhìn bà con, lằm bằm: “Đồng tiền của ông cháu lớn quá! Tự hậu, tôi không dám đương đầu với ông nữa! Ai coi! cá tôi lớn mười, đá với cá ông không bằng phân nửa của nó; tiền kể như bỏ túi, tội gì cá lớn trổ tật, trững mái làm chi hại tôi thua vô cớ vô căn! Hoặc tôi hết thời nên Tổ trác? Hoặc ông cháu có thần tài giữ của chi đây? Thật báo tôi quá, và tự hậu tôi không đá với ông nữa đâu!”

    Thật vậy! Chú Bảy từ ấy không hề cáp đá với tôi, mà tôi cũng giải nghệ từ đây vì biết rõ trong trường đấu kê đá cá, ngu ngơ như tôi làm vầy mà không sớm rút lui thì chỉ đưa đầu gối cho chúng đột !

    CÓ MẤY THỨ CÁ ĐỂ NUÔI CHƠI?

    Nay xin kể theo chỗ tôi biết, một vài thứ cá thường thấy:

    1) Cá thia-thia cỏ, ao, hồ: tuỳ tên đồng nội, tên địa phương mà gọi, như tại Sốc-trăng, có cá đồng Lọ-Nghẹ, đồng Hàng Tràm, giồng Lình-kía (Long-tử cang), v.v…

    2) Cá nước, cá Rạch (ở Rạch Giá, rừng U Minh). – Như đã nói, cá loại nầy hay lắm, răng bén, cắn dữ, giỏi chịu đòn, không chạy bậy, trừ phi “hết mùa cá xuống nước”. Xiêm lai lơ mơ cũng cự không lại nó. Người đi hớt cam go, lội rừng mấy ngày ròng rã, cá trốn trong bọng dừa nước, chung với rắn, đỉa, trong bưng biền có tiếng là đầy cọp, sấu, thú dữ… Ngày xưa cá đồng hạng tốt, bán một hai cắc bạc mỗi con, thì cá Rạch, gặp mùa hút và cho xổ thử thấy tài trước mắt thì ba đồng bạc mỗi con cá tốt, cũng có người dám mua. Cá nước duy bất tiện một điều là dễ nhìn ra, và chỉ cáp độ với cá nước khác chỗ hớt, còn cá cỏ, cá đồng, không ai dám đá với loại cá nước, cá Rạch nầy.

    3) Cá xiêm rặt, gọi “cá xiêm thiệt” chia ra cá có kỳ và đuôi đỏ lòm, “cá xiêm đỏ”: bền nhưng ít bén; “cá xiêm xanh” thì kỳ và đuôi xanh lè xanh lét, cắn dữ, mạnh, lẹ, nhưng ít bền; “cá xiêm đen” vảy đen huyền, như cục xiên xáo, vừa đẹp, vừa hay, nhưng ít thấy bán; “cá sáp” mình trắng, để chưng chơi, không ai nuôi đá, đủ biết tài nghệ tầm thường nên không ai chuộng.

    4) Cá xiêm lai một đời, còn dữ như thứ thiệt. Thấy dễ biết, vì càng lai thì thân mình con cá càng dài đòn thêm.

    5) Cá xiêm lai biệt dạng, riêng gọi “cá đúc”; người sành nghề dòm qua dễ biết vì cá ta, đuôi, kỳ màu không sáng như cá lai.

    Năm giống cá vừa kể là cá thia-thia đá độ. Đặc biệt nhứt là cá xiêm của các ông hoàng chơi riêng trong hoàng cung. Người dân thường làm gì có được? Cái con tôi nói trong chuyện “thia-thia đại chiến thằn-lằn” vì cỡ lớn quá, không gặp độ nên cũng không biết tài hắn. Lại nữa, lão thủy thủ tặng cho Ba tôi, nói làm vậy, mà đủ tin chăng? Nước Xiêm, nước Cam-Bốt là hai nước tu theo đạo Phật, cấm sát sanh. Thế mà người Xiêm và người Cơ-me thích chơi cá hơn ai hết. Thậm chí, thầy sãi thấy đá cá cũng dừng chơn đứng xem! Có người phàn nàn: “Ông đã tu-hành, sao lại ưa xem sát-phạt? E trái với lòng từ-bi của phật-tử chăng?”

    Trả lời: “Việc tu-hành là khác. Đây là hai con cá nó đá lộn. Tự nó cắn nhau thì tôi coi! Tôi có xúi giục bao giờ mà tội với lỗi ???”.

    Ngoài các giống cá “võ-sĩ”, biết trống mái thư hùng, biết cắn xé giết hại nhau, tranh đấu giữa đồng loại làm trò chơi cho thế gian vui mắt, lại có thứ cá “văn-sĩ”, y mão lượt bượt, xúng xính trong những bộ áo “may trừ hao” nên rộng xùng xình thấy dễ tức cười, tôi muốn nói những cá nuôi trong bể cạn, trong bồn thuỷ-tinh để làm kiểng chưng chơi. Ấy là:

    a) Cá phướn (poisson de paradis) lội dựng đứng đầu trở lên trên, đuôi ở dưới, nên đặt cá bút chì là vì vậy.

    c) Cá giống chiếc là khô (Monochire)…

    e) Cá Taxotes Jaculatores, tức cá sọc dưa, mình giống cá chim, có sọc đen sọc trắng, trông rất đẹp. Người Tàu có tánh hiếu kỳ tuỳ theo màu sắc đặt tên khá ngộ: “Hắc thần-tiên”(hắc xành-xính), Mỹ-châu Bạch thần-tiên (Pạc xành-xính),v.v…

    g) Cá Barbus de Suatra, có hai dải dưới dài giáp đuôi.

    i) Cá Rasbora, sọc dưa sặt rằn theo chiều dài như pyjama màu xanh vàng.

    k) Cá Tétra Déon toàn đen.

    m) Cá Girardinus Guppy, mình xám, mắt và cạnh đuôi điểm đỏ.

    o) Cá mình trong ngần dòm thấu xương

    2) Giống cá vàng y như cá Ông Thọ, nhưng cá nầy có kỳ trên. Thường lội dưới nước tha thướt như công-tử hát bội du xuân! Kim-ngư mắt lồi như mắt cá thòi-lòi là quí nhứt, danh gọi “Đôn-nhãn”.

    3) Một thứ Kim-ngư khác, mắt lồi thêm lật ngửa dòm trời, vì đó tên đặt “long-nhãn ngưỡng thiên”.

    4) Cũng Kim-ngư, nhưng mắt như có bọc nước, lại gọi cá “thuỷ-bao-nhãn”.

    5) Kim-ngư tuyền đen là “hắc mẫu-đơn”.

    6) Cá tuyền trắng, lớn lên vảy chớp như bạc; còn kỳ đuôi cũng trắng phếu, thêm dài lê thê, trông đẹp như “bạch-tỵ công-tử” trong tuồng Tàu hay anh chàng văn-sĩ bạch y bạch mạo.

    7) Kim-ngư nửa vàng nửa trắng là cá dính-dướng.

    8) Kim-ngư nuôi lâu năm, đầu có mọc chóp mao, lúc lội vừa đớp nước vừa phun ra bọt tròn tròn, người Trung-Hoa đặt tên là “sư-tử hý cầu” để câu khách sộp, bán không dưới đôi ba trăm bạc. Đủ cặp giá còn mắc hơn nữa! Nhưng mua về, cá già mau mệt, và khó nuôi. Không vậy người bán cá dưỡng làm chi thứ “sử-tử hý cầu” mỗi lần ăn lăng-quăng còn hơn xe Huê-kỳ hoặc như voi uống nước!

    Trừ những thia-thia nuôi để đá, phải cho ăn lăng-quăng tẩy sạch chất dơ và đếm từ con một, – có độ lượng thì cá không hư sớm, ngoài ra nuôi Kim-ngư và những cá để chưng chơi thì có thể cho ăn thêm với lăng-quăng, chút ít rau cải, như rau muống tươi để nguyên lá, xà lách, ruột bánh mì, bột cho cá ăn, và lăng-quăng hóa-học, đỏ đỏ, bé ly-ty Hoạ sĩ Hoàng Xuân Lợi không biết hình dạng của cá thia thia nên đã vẽ chúng với cái đuôi dài thậm thượt như giống cá Xiêm đuôi dài nuôi làm cảnh phổ biến vào thời đó (mà ngày nay gọi là loại “đuôi voan” tức veiltail). Đuôi cá lia thia đồng ngắn và nhỏ như đuôi cá đá Xiêm.

    Theo tài liệu của người Thái Lan thì các trò đá cá, đá gà là các trò chơi dân dã ở nông thôn. Cá đá được nông dân Thái thuần dưỡng và tuyển chọn qua nhiều thế hệ vì vậy mà những con đá hay nhất thuộc về những nhà lai tạo. Không thấy đề cập đến việc chơi cá đá trong tầng lớp quí tộc ở Thái. Có lẽ người thủy thủ nói quá lên cho con cá thêm phần giá trị.

    Ban đầu, thể loại đá cá lia thia được người ta ưa chuộng bởi vì cá lia thia đá không bền, các trận đấu thường kết thúc rất chóng vánh vì vậy mà làm được nhiều “độ”. Sau người ta tìm cách lai cá lia thia với cá xiêm sao cho bề ngoài càng giống cá lia thia càng tốt (“lai biệt dạng”) nhưng lại đá bền như cá xiêm. Cá này mà đem đá với cá cá lia thia thực sự là nắm chắc phần thắng. Đây là trò lừa đảo tinh vi vì phải lai tạo, nuôi dưỡng và tuyển chọn cá một cách công phu. Một khi ai cũng biết trò này thì việc lai tạo có thể đi đến hai kết cục. Thứ nhất, ở Việt Nam ngày nay không ai đá độ thể loại này nữa (có lẽ vì việc “lai biệt dạng” quá công phu), họ chuyển sang đá cá xiêm để khỏi bị ai lừa. Thứ hai, mọi người chấp nhận đá cá lai một cách công khai như ở miền Đông Bắc Thái Lan ngày nay.

    Nghe nói có người còn luyện cho cá quen với nước muối rồi khi đá thì dụ cho người ta đá trong lọ của mình hay đổ nước từ lọ cá của mình vào lọ đá chung. Cá đối phương không quen với nước muối sẽ bị “xót mình”, mau bỏ chạy. Cách nữa là để đầu rắn độc thúi có giòi, rồi bắt giòi cho cá lia thia của mình ăn ít một cho quen lần. Cá ăn lâu ngày thì răng có ngấm chất độc nhưng nó không sao vì đã quen rồi. Đến khi đem đá mà cắn trúng cá của đối thủ một hồi là con kia giãy chết liền. Cách sau này tuy độc địa nhưng e rằng dễ bị phát hiện.

    Nannostomes là chi cá bút chì Nannostomus.

    Theo Dthong, Tel Matherina Ladigesi có lẽ là cách viết sai của loài Telmatherina ladigesi (tên chính thức hiện nay là Marosatherina ladigesi) còn gọi là cá cầu vồng Indonesia (Celebes rainbowfish), gọi vậy để phân biệt với cá cầu vồng châu Úc. Loài nầy thuộc về một họ cá rất lạ là Telmatherinidae. Ở đây, cụ Vương đã nhầm lẫn khi gọi chúng là macropode, bởi vì macropode chính là cá lia thia hay cá cờ như đã nói ở trên.

    Scalaire tức Pterophyllum scalare, cá ông tiên nước ngọt. Điều ngạc nhiên là cách viết sai (thừa một chữ “i”) cũng khá phổ biến trên mạng.

    Trichogaster là chi cá sặc, ở Việt Nam có ba loài là sặc bướm (Trichogaster trichpoterus), sặc rằn (Trichogaster pectoralis) và sặc điệp (Trichogaster microlepis). Nếu là cá nội địa thì có lẽ Vương tiên sinh đã nhận ra vì hồi nhỏ ông từng đi bắt cá ngoài đồng. Vậy theo chúng tôi, có thể ông đề cập đến các loài ngoại nhập như sặc trân châu (Trichogaster leeri), sặc mật (Trichogaster cheni) hay cá cẩm thạch (và một biến thể khác có màu vàng) vốn là loài cá sặc bướm thuần dưỡng.

    Danio rario là cá ngựa vằn, xuất xứ từ Ấn Độ.

    Mollinésie đoán chừng là Molly, là những loài thuộc chi Poecilia, tức cá bảy màu hay cá khổng tước. Một số cá thể có màu vàng-cam tươi và vây dựng lên như cánh buồm được gọi là khổng tước có diềm hay hoàng kim (sailfin molly). Nếu là loại màu đen tuyền như tác giả mô tả thì chính là cá hắc kim (để phân biệt với hồng kim). Các loài nầy thường bị lai tạp.

    Hemi Grammus có lẽ là cách viết sai của Hemigrammus cũng là một chi cá tetra mà thôi, không rõ Vương tiên sinh nói đến loài nào.

    Cá mà hình thù cá chim, vọc ngũ sắc, mặt vằn vện và rất đắt tiền (vào thời đó) thì có thể là… cá đĩa.

    Đoán chừng là con bo-bo (hay trứng nước, hồng trần cũng là nó).

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cách Phân Biệt Dòng Cá Betta Halfmoon
  • Tượng Cá Xiêm Bằng Gỗ Hương Việt – T99
  • Bí Quyết Nuôi Cá Lia Thia Đá (Chọi Chiến, Xiêm Đá) Vô Địch – Kỳ 3
  • Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Ăn Gì Và Các Loại Thức Ăn Cho Cá Betta
  • Cá Betta Ăn Gì? Những Loại Thức Ăn Cho Cá Betta (Xiêm, Chọi, Lia Thia) Khoẻ Mạnh, Lên Màu Đẹp
  • Xúc Cá Lia Thia Thu Tiền Triệu

    --- Bài mới hơn ---

  • Kĩ Thuật Nuôi Cá Lia Thia
  • Lia Thia Quen Chỗ (Vũ Đăng Khuê
  • Nhớ Mùa Cá Lia Thia Tuổi Nhỏ
  • Đặc Điểm Cá Lia Thia Đồng Miền Tây Và Các Loại Cá Lia Thia Khác Có Sự Khác Nhau Như Thế Nào
  • Ký Ức Về Cá Lia Thia Đồng Mùa Lũ Miền Tây!
  • Chuyện về nhiều người dân xúc cá lia thia bán thu nhập cả trăm triệu đồng mỗi năm ở H.Đức Huệ (Long An) nghe qua cứ tưởng như đùa, nhưng đó là sự thật.

    Sáng nào cũng vậy, trong lúc cả nhà còn ngủ thì ông Phan Văn Thêm (52 tuổi, ngụ ấp 1, xã Bình Hòa Nam, H.Đức Huệ) đã lục đục chuẩn bị rổ xúc, thúng, bao tay và hộp cơm, bắt đầu hành trình đến khu vực nông trường Bé Hai cách nhà 20 km để xúc cá lia thia.

    Khu vực nông trường rộng khoảng 2.000 ha. Nơi đó, những con mương nước phèn yên tĩnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho cá lia thia sinh sản rất nhiều, nhất là mùa mưa. Đặc biệt, vào mùa nước nổi, cá về đây và trú lại trong các mương, hố bom, khu đất trũng… Những người như ông Thêm đến nơi này để xúc cá kiếm sống. Vào mùa cao điểm mỗi ngày có cả trăm người đi xúc cá như ông.

    Ông Thêm kể lại cách đây hơn 10 năm, nhà ông trồng 3 công chanh nhưng cuộc sống rất bấp bênh nên được chính quyền đưa vào diện hộ nghèo. Sau đó, ông cùng nhóm thanh niên trong ấp chuyển sang nghề xúc cá lia thia. Ngày nào ít thì cũng thu nhập được 500.000 đồng, hôm “trúng đậm” có khi được 1 triệu đồng. Nhờ vậy mà đến năm 2010, gia đình ông đã thoát nghèo.

    Anh Lê Văn Chính (36 tuổi, ngụ ấp 1, xã Bình Hòa Nam) là một trong những người “sát cá” trong vùng, cho biết những mương có nước chừng 0,5 m, cây năng mọc nhiều thì cá nhiều. Bình quân mỗi ngày vợ chồng anh dành 4 – 5 tiếng đồng hồ và bắt được khoảng 4 kg, thu nhập gần 800.000 đồng.

    Bình Hòa Nam là xã vùng sâu, vùng đất phèn, người dân quanh năm sống cơ cực. Gần đây, khi đường giao thông phát triển, đất trồng được chanh, đu đủ, khoai mì thì nhiều hộ có bước chuyển khá lên. Trong số này, có vài chục hộ đã thoát nghèo nhờ thu nhập từ cá lia thia. Ông Thêm chia sẻ: “Tui chỉ xúc cá lia thia bán. Giá cá hiện tại 200.000 đồng/kg, bình quân một buổi đi bắt được 2 – 3 kg. Trong một năm trừ 2 tháng mùa khô và 1 tháng tết, còn lại 9 tháng là thời gian “làm ăn”, thu nhập cũng ổn định”.

    Không riêng gì ông Thêm, khoảng 30 hộ dân ở ấp 1, xã Bình Hòa Nam nhờ sống bằng nghề xúc cá lia thia từ 10 – 15 năm nay mà hiện đã có cuộc sống ổn định. Anh Nguyễn Văn Hà (37 tuổi) thật thà chia sẻ: “Nếu đi hái chanh, làm vườn thuê mỗi ngày chỉ được 150.000 đồng, trong khi vợ chồng tôi đi xúc cá lia thia một buổi bán được hơn số tiền đó. Mỗi ngày, dù phải thức khuya dậy sớm, lo cơm nước cho con rồi mới đi, nhưng mình chỉ mất 4 – 5 tiếng đồng hồ, sau đó về nghỉ ngơi làm việc khác được”. Theo anh Hà, những người làm nghề này rất tôn trọng nhau, muốn xúc chỗ nào cũng được, không ai giành “lãnh địa” hoặc hơn thua nhau. Mọi người đều rất vui vẻ, chan hòa.

    Theo Khôi Nguyên – Thanh Niên

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cá Lia Thia Cũng Làm Ổ Để Đẻ Trứng
  • Kinh Nghiệm Chọn Cá Lia Thia Đẹp
  • Đá Dế, Đá Cá Lia Thia.
  • Bán Cá Lia Thia Cần Thơ
  • Thức Ăn Cho Cá Lia Thia
  • Cá Lia Thia Xiêm Ăn Gì Giá Bao Nhiêu 1 Con

    --- Bài mới hơn ---

  • Phân Loại Các Dòng Cá Betta
  • Thức Ăn Tốt Nhất Cho Betta
  • Cá Betta Ăn Gì? Những Loại Thức Ăn Cho Cá Betta (Xiêm, Chọi, Lia Thia) Khoẻ Mạnh, Lên Màu Đẹp ” Ranchu Việt Nam
  • Kỹ Thuật Nuôi Cá Betta
  • Cá Betta (Cá Đá, Cá Xiêm, Cá Chọi) Đồng Miền Tây Có Gì Khác Nhau
  • Nhiều người thắc cá lia thia xiêm ăn gì? giá bao nhiêu 1 con? Bài viết hôm nay chúng tôi sẽ giải đáp điều này

    Cá lia thia xiêm ăn gì? giá bao nhiêu 1 con?

    Cá lia thia xiêm hay còn gọi là cá xiêm là một trong số những loài cá cảnh (cá kiểng) nước ngọt phổ biến nhất thuộc họ Osphronemidae, bộPerciformes.

    Có thể bạn cần: cách nuôi cá khủng long 6 sừng là gì cho ăn gì

    Cá xiêm trưởng thành dài khoảng 6 cm (có một số giống dài 8 cm). Gần đây người ta còn lai tạo được những giống cá xiêm khổng lồ dài trên 8 cm.

    Được biết đến như một loài cá cảnh có màu sắc sặc sỡ với bộ vây chảy dài tuyệt đẹp nhưng màu sắc tự nhiên cá xiêm hoang dã chỉ là màu xanh lá cây xỉn (dull green) và màu nâu, ngoài ra bộ vây của cá xiêm hoang dã tương đối ngắn.

    Cá lia thia xiêm ăn gì?

    – Thức ăn cho cá: truyền thống vẫn là bo bo bạn nên học cách nuôi cho bobo cho cá ăn để có nguồn thức ăn đảm bảo cho cá, ngoài ra còn có thể cho cá ăn lăng quăng, trùn chỉ. Tất cả phải được vệ sinh thật kỹ.

    – Tần suất cho ăn: một ngày 2 lần sáng và chiều, tránh cho cá ăn quá no.

    – Không được làm cá kinh động hay hỏang sợ thường xuyên, tốt nhất nên tập cho cá con quen với bóng người.

    – Nuớc nuôi cá ngày xưa chủ yếu là nước máy và nước mưa, nên phơi nước 02 ngày trước khi sử dụng.Giai đoạn tách bầy: Cá đá quan trọng nhất là bộ răng sắc bén, vì thế khi cá con có dấu hiệu đánh nhau quyết liệt thì ta nên tách những cá thể ưu tú nuôi riêng, chính thức trở thành những chiến binh dự bị.- Chế độ ăn uống vẫn vậy sáng chiều 2 bữa và không ăn quá no.

    Cá lia thia xiêm giá bao nhiêu 1 con?

    Có giá chỉ 10.000-40.000 đồng một con, nhưng betta được khách hàng chuộng hơn những loài cá cảnh giá rẻ khác ở chỗ màu sắc đẹp, nhỏ, chi phí ăn ít và có sức sống dẻo dai. Đặc biệt, mỗi kỳ sinh sản, chúng có thể đẻ được khoảng 300 con. Vì thế, không ít người có thể kiếm thêm thu nhập từ thú chơi này.

    Trên thị trường tự do, giá một con cá đẹp trưởng thành có thể lên tới 400.000-500.000 đồng, thậm chí lên tới vài triệu đồng. Song, không phải ai cũng “mát tay” nuôi được.

    Để lai tạo betta có hình dáng đẹp, giá trị, người nuôi phải có kỹ thuật chăm sóc cũng như phối giống. Khó khăn hơn cả là khâu ép trứng và chăm cá con. Tuy nhiên, cá giống tương đối rẻ nên người chơi cũng không quá lo ngại rủi ro.

    Qua bài viết cá lia thia xiêm ăn gì giá bao nhiêu 1 con của chúng tôi có giúp ích được gì cho các bạn không, cảm ơn đã theo dõi bài viết

    Dịch vụ cần quan tâm:

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cá Xiêm Ăn Gì ? Đặc Điểm Sinh Học Cá Betta, Cá Xiêm Đá
  • Cá Betta (Lia Thia, Xiêm, Chọi) Ăn Gì? Giá Bao Nhiêu? Mua Ở Đâu
  • Chiêm Ngưỡng Vẻ Đẹp Hút Hồn Của Cá Xiêm Rồng
  • Tổng Quan Về Cá Xiêm Rồng Đỏ
  • Cách Nuôi Cá Xiêm Đá Hay Nhất Cho Người Mới Bắt Đầu
  • Thú Chơi Cá Lia Thia

    --- Bài mới hơn ---

  • Cá Betta Là Cá Gì? Cách Nuôi Và Chăm Sóc Cá Betta Khỏe Mạnh, Lớn Nhanh
  • Làm Sao Để Chăm Sóc Bể Cá Lúc Về Quê Ăn Tết?
  • Top 4 Địa Chỉ Bán Cá Cảnh Đẹp Và Uy Tín Nhất Đà Nẵng
  • Kỹ Thuật Ép Cá Betta Để Đạt Được Số Lượng Cao
  • Vé Máy Bay Giá Rẻ Từ () Đi Xiêm Riệp (Rep)
  • Thia-thia đá bóng trong keo,

    Ham vui trước mặt, quên nghèo sau lưng.

    Ao sâu cá lội khoe màu,

    Đố ai biết mỗ: bã trầu, thia-thia?

    V.H.S

    Thua thì thua mẹ thua cha,

    Cá sinh một lứa, ai mà thua ai!

    (Đại Nam Quốc Âm Tự Vị, Huỳnh Tịnh Của)

    CÁ THIA-THIA. Chuyện địa phương, chỗ nhau rún nói ra họa may không ai nói gì, chớ tôi rất sợ các ông làm tàn, giỏi nghề ngồi không moi móc.

    Đá cá thia-thia vừa là một thú vui của trẻ thơ, mà cũng vừa của người lớn, những ai có máu me cờ bạc:

    – Bạn nhỏ đá cá chơi, không ăn tiền, cũng không có tiền mà ăn, – cốt tranh nhau giữa nhóm “hỷ mũi chưa sạch”: con cá mày dở vì hớt tại đồng “mấy thằng đánh giặc thua”, không như con cá tao hay lắm, vì gốc nó ở trên Hòa-Hưng, còn phảng phất vong hồn “tụi đánh giặc chống Tây” đời trước!

    – Bọn già thì bất chấp điển tích, họ nghĩ rẻ rề: lấy đó làm nghề sanh nhai, “chạy gạo”, kiếm tiền nhậu nhẹt, hút xách, chơi bời… Đối với họ, mùa hạn, thì chơi gà. Mùa ướt, gà đổ lông, thì day qua đá cá: có thế thôi. Chừng nào cá cũ, thì bắt qua mùa gà. Trái đất cứ xây, người dân Việt quê, chỉ biết gà gà, cá cá…

    Hồi còn mài đũng quần trường tỉnh xứ Sốc-trăng yêu nhớ, một trang một lứa nay còn sống sót ở đất Sài-gòn, đếm số còn thua số răng trên hai hàm lão già bảy chục, (không kể răng do các bác-sĩ nha-y trồng, nhìn không ra), lúc thiếu thời ấy, chúng tôi không gì thích bằng ngày lễ nghỉ xả hơi hay ngày chúa nhựt, sau khi bày vở đâu êm vào đó:

    Rồ-lem (problème) làm rồi, con-bò-té-sông-răng-ke (composition française) vừa làm rồi; chia quẹt-bờ (verbe): rồi mà chưa, để sáng coi lại còn dư chán: anh-đi-xúc-tép-về-rang (indicatif présent) chưa mà rồi, vì dễ ợt, mai sáng chép vô tập còn kịp; bài học thuộc lòng, cũng nhớ làu làu, ngặt nỗi đọc lên như kéc mẹ chớ nhiều câu không hiểu nghĩa, nhưng dám chắc trong lớp cũng bí-lù như mình, tóm lại “đâu êm vào đó”, chừng ấy chúng tôi bèn rủ nhau, mỗi đứa cụ bị một rổ con hay một mủng trẹt, kèm thêm một chai nhỏ, thứ chai dầu thơm “Cô Ba” của mẹ hay chị đựng dầu dừa hay giấm chua, sẽ lén lấy, mượn đỡ hay ăn cắp cũng vậy, đem súc sạch và chứa sẵn nửa phần nước trong, đồ nghề đại khái rổ và chai cặp nách sẵn sàng thì hè nhau kéo ra đồng ruộng chia tay hớt cá.

    Không phải bất cứ đồng nào cũng có cá hay.

    Phải rành đôi chút mới chắc ăn kiểu “ba bó một giạ”.

    Chung quanh thành phố Sốc-trăng, năm ấy (lối 1914 – 1915) tôi biết có:

    1) Đồng Lọ-Nghẹ, ở phía sau trại lính Ma-tà. Gần đám ruộng nầy có nhà thợ rèn ở nhiều, than bụi tro lò đổ xuống nước ruộng, lâu ngày nước đen ngòm: thia-thia đồng nầy có màu đen đúa chắc da chắc thịt như con cháu tướng Uất-Trì đời Đường, vảy da như trui, thoét trong lò nấu đồng thổi sắt, nên đinh ninh cá đồng nầy “mình đồng gan sắt”, răng cứng như thép khóa chắc trong hàm như trong họng kềm: cá đồng nầy không chạy mặt cá đồng nào! Thảm nỗi, đồng ở gần trại lính Ma-tà, mà con cháu Ma-tà dữ quá, hễ chúng nó gặp bọn tôi lén hớt cá đồng Lọ-Nghẹ thì bọn nó đánh chúng tôi chạy bò lê bò càng, không biết đường về.

    2) Đồng hàng tràm, gọi cá chùa Phật, vì nơi đây có chùa thờ đức Di-Đà. Nhờ lá tràm tích-đọng lâu năm, nhuộm nước đỏ au, – lá tràm vả chăng là vị thuốc đón gió ngừa phong, – nên cá vùng nầy mình như tẩm thuốc, bắt được con nào bỏ vô chai, ít giờ sau quen nước quen cái, cá phùng mang sậm màu, vảy xanh ửng hồng, đuôi đỏ chớp sao, chăm bẳm như các tổ-sư Bồ-Đề, hay nói cách khác, như thầy bùa, thầy ngải giỏi nghề “gồng chém không đứt” hay có học “xầng-tả”, xìn tả (thần đả). Năm xưa, nơi đây tôi hớt được một con “cá nái”, lớn bằng ngón tay út, lưu lại nhiều năm quá nên quá cỡ, không cáp độ gặp cá nào bằng nó, tôi để đá bóng chơi và đặt chiến danh là “Ngũ-Lang hòa-thượng”! để nhớ thành tích ông tướng “thầy chùa” trong tuồng “Mộc Quế-Anh dâng cây”. Con cá nái nầy, khi tôi hớt được, bỏ vào chai không lọt, phải gởi qua chai khác, đủ biết nó lớn con đến bực nào!

    3) Một đồng khác là đồng Lình-kía (Long-tử cang), ở phía chùa Phật sau nhà máy Quách Xên. Tuy mang danh đẹp là “cá xóm Rồng con”, nhưng thia-thia đồng nầy không anh hùng chút nào, vì ở xóm chệc rẫy, bủng dứ vì quen tiêu thụ những đồ thừa của bọn nầy gởi trong đám ruộng bên nhà.

    4) Một đồng khác nữa, rất xa xăm đối với cặp giò trẻ thơ của chúng tôi buổi đó, là đồng Bắc-Tà-Ky (tên thổ). Đây là ruộng phụ ấm của ông cậu họ Trần, nguyên con quan Đàng Cựu, xưa kia ngồi trấn xứ Ba-Thắc (srock Passac, tức Sốc-trăng). Cá vùng nầy nổi danh một thuở, bền gan không đâu có nhưng ít ai kiếm được lắm. Chủ ruộng là nhà đá cá lớn, dạy tá-điền canh chừng nghiêm mật, không ai hớt lén được. Đặc sắc trong vùng có thứ cá-kỳ-son, tức kỳ trên lưng có chấm một điển son, đây là giống cá xiêm lai biệt dạng của chủ ruộng đúc nắn lâu đời: cắn quạu, bền gan bực nhứt. Ông Trần, ông cậu của tôi, xưa có một con, ăn trọn mùa, không chạy độ nào, danh còn nhắc: “cá Triệu-Tử”.

    5) Tệ nhứt là cá đồng Thầy Tám, trên đường đi Cần-thơ. Thầy Tám nguyên là pháp-sư, chuyên chữa bịnh bằng phù-chú. Thây ma chết chôn sau am, cá sanh vùng nầy lẹt đẹt không khác những con bịnh đau ma do thầy Tám chữa chạy: chưa đá chưa cắn ai một miếng nào, đã xếp đuôi xếp giáp, chạy cuốn cờ! Nguyên sở ruộng Thầy Tám là cuộc đất gò, nước cạn. Thảo nào cá thiếu nước không nơi dụng võ, ngắn hơi và nhát gan là lẽ cố nhiên. Tôi nói nước ít nên cá nhát gan, vì kinh nghiệm dạy rằng con cá ở nước sâu quen nín hơi, lâu lâu mới lên đớp bóng một lần, nhờ đó mà chịu đựng hay, bền hơn cá ở nước cạn.

    6) Đồng lác, đồng cỏ năn, ở phía sau nhà thương tỉnh, dọc theo đường đi xuống Bang-Long (tục gọi quận Giếng Nước). Cá vùng nầy dở hơi, vì sanh trưởng trong lác, trong năn, trong cỏ, nên không có chi đặc sắc (thuở ấy chưa có anh hùng Rừng Sác, nước mặn). Tuy vậy đừng quen chê sớm mà lầm to có ngày, vì may thời Tổ đãi, hớt được cá kinh niên, thứ cá trốn ẩn lâu năm gần nhà xác, hình như còn oan hồn uổng tử vấn vương, hoặc nữa hớt được những cá lẻ loi sống chung lộn nhiều năm trong bộng trong hang rắn dữ, ngày ngày từng hớp nước có nọc con ác-xà phun ra, cá quen hơi rắn nên không hầy hấng, chực khi đụng độ với cá lạ đồng, thì khác nào con xà-niên ngậm ngải đối chọi với phàm phu, có thể nói bách chiến bách thắng. Tôi đã nói phải là có Tổ đãi mới bắt được thứ cá dữ nầy. Khoan vội tin lời tôi, ham thọc tay vào hang rắn, có ngày bỏ mạng!

    Về việc nầy, tôi đã từng ngộ trận, một phen tởn tới già, nay nhắc lại nghe chơi mà còn rởn tóc gáy: Bữa ấy, trời mưa rỉ rả, tại đồng Hàng Tràm, mặt trời vừa xế bóng, tôi đặt rổ xuống nước, vừa lấy chơn giậm giậm xung quanh rổ rồi rút rổ lên, nghe như được một vật gì nặng nặng. Rổ lên vừa khỏi mặt nước. Mẹ cha ôi! Một con rắn hổ lên nước đen mun, nằm khoanh tròn chật rổ. Khỏi nói, tôi vừa thấy rắn, ba hồn bảy vía lên mây, lẹ như chớp, tôi quăng rổ té bật ngửa ra sau, không kể áo quần ướt vấy, mặt cắt không còn chút máu. Úy hà! Chút xíu nữa, không còn sống mà viết bài nầy! Quên nói, rắn ta cũng hoảng hồn hoảng vía (nếu thật rắn cũng có hồn), rắn đánh cái “tỏm”, buông mình xuống nước, phăn phăn lủi bụi trốn theo đường, rắn cút mất tự thuở nào!

    Các anh em bạn theo tôi bữa đó đều chạy té đùn cục trong ruộng sình, báo hại thia-thia huyền bí đâu chẳng thấy, duy thấy một phen vỡ mật hú hồn.

    Một lần khác cũng tại đồng Hàng Tràm nầy, tôi lại bị trâu dữ rượt, chạy bò càng, ve thúng quăng mất, may sao còn giữ được hồn. Con trâu nầy tôi nhớ rõ, sừng của nó, không biết vì sao không dựng quớt lên mà vẫn nằm lòng thòng hai bên đầu, có lẽ nếu nó húc cũng không hại gì lắm, nhưng nói giỏi, sao hồi đó không ở lại mà thử sức với nó! Tởn đi một dạo rồi chứng nào tật nấy, tôi cũng mon men ra đồng xúc cá, vì thuở ấy, thú thật, chúng tôi tiền bạc đến một đồng một chữ cũng chẳng có dính lưng, cho nên chỉ biết những thú vui không tốn tiền; mà theo tôi còn vui nào bằng ngày chúa nhựt đi hớt cá thia-thia, để được nhăm nhi củ kiệu chua nhai nghe giòn rụm, bây giờ nhắc lại còn chảy nước miếng!

    Độ xưa, một nhà chơi cá ở chợ Sốc-trăng, có một con cá kỳ quặc, ông ta lượm nó ngoài đồng, ở sẵn trong một bình vôi sành mẻ miệng, bỏ gần bên gò mả loạn. Ông rinh luôn như vậy đem về nuôi, để y con cá ấy trong bình vôi của nó quen ở, trừ khi nào xách ra trường cáp độ, khi ấy ông mới vớt nó ra đọi ra thố đường hoàng. Con cá nầy có thể nói là lạ lắm, vì thắng không biết bao nhiêu độ, về sau không ai dám đem cá đối thủ với bất cứ cá nào của chủ nó, báo hại ông ta vì một con cá linh, thắng độ hoài, mà chủ không tiền hút! Tôi sau nầy, vì đi học trường lớn, cũng mất tích con cá ở bình vôi gò mả hoang nầy.

    XÚC, BẮT, HỚT CÁ THIA-THIA

    Muốn có được cá để chơi, phải có chút ít kinh nghiệm. Kinh nghiệm nầy không có trường nào chuyên môn dạy. Thuở đó, dẫu là con ông Thông đứng bàn ông Chánh, hay con Thầy ký Kho bạc, muốn có cá chơi, phải lén cha lén mẹ, phải lo lót xin thọ giáo với các tay rành nghề, mà không ai khác hơn là bọn bộ hạ dưới tay cha mẹ chúng, bọn trẻ chăn trâu giữ bò, cắt cỏ ngựa, mục-đồng, bọn ở đợ. Dạy không lấy tiền công tiền Tổ, cao thượng vậy thay. Duy phải chiều lòn, dẹp bỏ bộ tịch “cậu”, dày công tâng hót thì họ mới truyền nghề. Một trang một lứa với tôi năm đó có con ông Huyện Kim, con Thầy Thông Tây, toàn là tay “công-tử”, con các người có máu mặt đương thời. Trối kệ, phải xuống nước nhỏ, dẹp chức “Ấm” vào ngăn kéo, tôn họ làm “Sư”, làm “Mồ Tổ”, họ mới đoái hoài. Quên nữa, và phải trốn học, theo họ ra ngoài đồng ruộng, đổi với họ một khúc bánh mì thì họ cho leo lưng bò cỡi thử một chặp, hoặc dâng cho họ “đồng xu mẹ cho để dành ăn bánh”, thì họ cho phép lội xuống ruộng sình, bước lỏm bỏm theo họ mà hớt cá thia-thia hay là bắt ốc! Trốn trường cũng vì muốn biết cỡi bò, bỏ lớp, hoang phế việc học hành, cũng vì ba con cá xanh-xanh đỏ-đỏ! Thầy dạy chúng tôi hớt cá là anh Tỷ-Bò. Anh chăn bò, “giữ bò” từ lên sáu. Cứ mỗi sáng, cho ăn ba miếng cơm nguội no nê, chú đày tớ già bồng Tỷ đặt trên lưng bò, đèo thêm chai nước mưa, và mo cơm vắt…. Ra đồng, trọn ngày hết ngồi đến nằm, Tỷ ở trên lưng thú, nắng mưa phú có cao xanh thương xót, một cái nón rách, một chiếc áo tơi, – con nhà nghèo có ông Trời nuôi, – Tỷ mạnh lành, da đỏ sậm có cần gì hứng gió Long-Hải, tắm nắng Vũng-Tàu? Chiều lùa bò về, chú tớ già ẵm Tỷ xuống cho Tỷ xã hơi, cơm nước, ngủ nghê, ngày ngày y một kiểu như thế cho đến tuổi Tỷ lên xuống lưng bò mình ên được. Mà cái tuổi ấy không xa, mới ngộ chưa, vì cỡi bò được ít lâu, Tỷ đã dạy được con bò cầm bầy tên là “Cành-Tết”, biết nằm xuống, mỗi khi Tỷ cần dùng không muốn ở mãi trên lưng nó: bò nằm rồi, Tỷ bắn lùi như tôm, đít đi trước, chân đụng đất bình yên vô sự, nào cần ai bồng ẵm? Khi lên, Tỷ dạy “Cành-Tết” nằm nữa, Tỷ trèo, – có khó hơn khi xuống một tý, – trèo như kiểu thằn-lằn ôm cột đình, nhưng rồi cũng trèo lên lưng bò được, chớ không sao! Tỷ giấu nhẹm chú tớ già việc nầy, để hưởng tận cảnh: “cực thì có cực, nhưng khổ thì không khổ”. Ai ở đợ ra sao không biết chớ Tỷ không bao giờ bị chủ rầy la, một bầu trời nước bao la, mặc sức nghêu ngao hò hát! Sạm da vì nắng, săn thịt vì mưa, không hề sổ mũi gió máy bậy bạ, không bao giờ biết nhức đầu là gì, lên mười tuổi, Tỷ vỗ ngực xưng “Chúa tể Đồng Trường Đua”, “ngô chánh thị Tỷ-Bò thị giả!!!”

    Không chuyện gì xảy ra ngoài đồng ruộng mà Tỷ-Bò không thạo: gò nào có rùa vàng, rùa nấp ở; hễ thấy dấu cỏ dấu đất ra làm sao là Tỷ biết có con vật ẩn núp dưới bụi đế hay gốc lức, v.v… Vì vậy mà Tỷ-Bò mỗi ngày mỗi lục lạo, lục còn hơn học trò lớp nhứt khuấy rầy quyển tự-vị lúc dịch “version” Tây! Con rắn làm hang như thế nào, và con rắn ấy là loại rắn gì, Tỷ-Bò biết đủ. Tỷ-Bò quả quyết thuốc “không xa”, và thường thường có giống cỏ nào mọc gần miệng hang, thì cỏ ấy là món thuốc thần trừ nọc con độc-xà kia vậy. Tỷ-Bò cam đoan đêm nào trăng sáng là rắn ra trững mỡ, “giỡn trăng”, chầy ngày lăn lộn trững đùa trên đám cỏ, sao sao cũng chảy dãi, nhểu nước miếng thấm cọng cây lá cỏ, tẩm già chất độc, chất nầy nhờ gội sương chan nắng nhiều ngày mà dịu lần, biến nên môn “thuốc ngừa” (kiểu nầy y như kiểu thuốc ngừa do viện Pasteur bào chế!). Tỷ-Bò dốt mà sao nghiệm được việc nầy, lạ thật! Mai sau người nào nếu bị rắn cắn, cứ nhớ tìm hang nó và bứt một mớ cỏ mọc nơi miệng hang, lớp đem về nấu nước uống, lớp nhai cấp kỳ nuốt nước và lấy xác đắp lên chỗ bị cắn, là có cơ thoát khỏi nạn nghèo! (Tỷ-Bò chúc ngôn).

    Nghe làm vậy thì hay làm vậy, chớ tôi chưa dám truyền-bá, đem phương nầy bày vẽ cho ai thí nghiệm bao giờ. Nay viết ra đây cũng không bảo-kê hiệu quả. Tóm lại, chồn đèn, chuột đồng, kỳ-đà, rắn mối, rùa vàng, cá bộng, các con sinh vật ở ruộng, nhứt cử nhứt động là Tỷ-Bò hay biết từ đường đi nước bước. Sau nầy, mặc dầu tôi đỗ bằng Trung-học, “lên mặt” trở về làng, nhưng đối với môn vạn-vật-học và môn địa-dư tỉnh nhà, tôi vẫn như thuở còn bé thơ, thua anh Tỷ-Bò xa lắc! Miền Nam, từ cửa “Vàm Tấn” (Đại-Ngãi) cho đến sông Ông Đốc (Cà-Mau), không một khúc quanh nào mà Tỷ-Bò không biết tên, không một xẻo-co nào mà Tỷ-Bò chưa từng đặt chơn đến đó. Giờ nào nước lớn, nước ròng, nước đứng, Tỷ-Bò thuộc nằm lòng. (Nhờ vậy mà muốn đi đây đi đó, Tỷ-Bò không cần chèo chống. Một lá buồm rách, một cơn gió thuận, một chuyến nước xuôi, Tỷ-Bò thả ghe vô ruộng. Công việc xong xả, Tỷ-Bò chờ con nước, thả ghe về nhà, không tốn công chèo, còn hay hơn đời nay, sắm máy thế chèo mà có khi máy trục trặc, đã tốn tiền thêm mất công linh chờ đợi). (Không nói đến cái nạn mọi việc đều máy móc thay thế, sau nầy tầm vóc, bắp thịt đàn bà Việt sẽ kém thua bây giờ vì còn thể-thao chèo bơi gì nữa đâu?) Nói quá xa đề, nhắc lại đối với Tỷ-Bò, tuy vô học, nhưng con thú nào kêu la làm sao…, chỗ nào đào xuống là bắt được rắn hổ, chỗ nào đốt cỏ già hơi là có rùa mập bò ra, v.v…, tắt lại, địa-lý, địa-dư vùng đồng Ba-Thắc (Sốc-trăng), Tỷ-Bò xem rẻ như thò tay vào túi lấy đồ.

    Hôm nào chúng tôi được theo sau lưng Tỷ-Bò ra đồng, thì hả hê bữa ấy: không cháo rùa cũng rắn xào, lươn um, hoặc cá lóc mập ú bó đất sét nướng trui vào lửa rơm, ăn nội cái “filet” chấm muối hột, “nóng hổi, vừa thổi vừa ăn”, đến nay còn thèm. Chúng tôi hùn tiền sắm gần đủ nồi ơ, chảo, đũa, gởi kỹ miễu “Ông Tà”, đũa rất ít dùng; vì chúng tôi kinh nghiệm ăn “bốc tay” sướng và ngon nhất! Chúng tôi không mê Tỷ-Bò không được! Tỷ-Bò rất khác tôi. Tôi thì, học toi cơm, học thuộc tên tổng tên làng làu như cháo lỏng, đọc như kéc mẹ, tên thảo mộc, tên chất khoáng hay ngũ kim, tôi kể giòn hơn lặt rau rang bắp, thế mà nếu ai hỏi vặn: làng ấy ở đâu, chất ấy biến thể ra gì, tôi sẽ ú ớ như đứa câm ăn ớt: học mà không hành, tôi kém Tỷ-Bò hằng mấy dặm! Biết mà thiếu kinh nghiệm, ra trường đời, tôi chỉ là thằng hủ nho Tây đại chi vô dụng!!!

    Anh Tỷ-Bò dạy tôi phương pháp hớt cá lia thia.

    Anh dặn: “Khi để chơn xuống ruộng sâu, thì phải nhớ không còn là con cưng của cha mẹ tại nhà nữa. Muốn nhỏng nhẻo thì ở nhà. Đến đây, phải biết hòa mình cùng Trời Đất: tập bước cho khéo chân, cá không giựt mình, mới có mà bắt. Lựa gốc rạ, dốc lức mục, giẵm cẳng lên đó thì khỏi sợ sa lầy khỏi uống nước bùn. Dẫu đỉa trâu lớn bằng ngón cái nó đeo bắp vế non, và dẫu đỉa hẹ đỉa mén mỏng như lá lúa bò lúc nhúc, lòng thòng trên bắp chuối, thì trối kệ nó! Dẫu vắt rừng cắn, máu ra ướt đỏ chân, háng, thì cắn răng để vậy! Tập chịu, thét rồi quen! Đó là thường sự! Muốn làm dân ruộng thì phải tập cho quen lần: tập cắn răng nín khóc, đau thế mấy cũng không được la! Rên la không ích gì, và chỉ làm bối rối người lớn, thêm làm cho cá tôm hoảng chui trốn mất, mà lỡ cơ hội tốt. Tập lâu ngày thì hết sợ; rồi thét đi sẽ dạn lần, sẽ thấy vui thú. Cần nhất là miễn sao đừng để đỉa con, vắt mén chui vào hậu môn, vào lỗ chỗ nhược, thì thầy chợ cũng khoanh tay mà Tỷ-Bò cũng vô phương tiếp cứu! Học bao nhiêu đó trước đã, rồi Tỷ sẽ dạy thêm”. Tôi nhớ lại hồi nhỏ, nhỏng nhẻo với mẹ có tiếng, mẹ vừa lấy cán chổi lông gà phủi sơ sơ ngoài quần, chưa chi đã la còn hơn bị ong bầu đút đít! Bây giờ mãi mê ba con cá thia-thia xanh-xanh đỏ-đỏ, anh Tỷ-Bò “phán” ra câu nào là dạ răng rắc, xem còn hơn câu kinh nhật tụng, tuân theo răm rắp, không dám cãi nửa lời! (Nay mẹ đã mất, cha cũng đã mất, con nhớ lại ăn năn không nghe cha mẹ bằng nghe Tỷ-Bò).

    Tỷ-Bò dạy tôi phải cho có gan, thì tôi làm gan! Tỷ-Bò dạy tôi bậm môi thì tôi cắn môi đến giập máu! Anh dạy tôi túm, vo ống quần cho sát bẹn sát háng, tôi làm coi cũng gọn bâng; bây giờ tôi viết bài nầy, nhớ lại việc cách trên năm mươi năm, tôi mới hiểu và thương mẹ tôi, mỗi lần lấy áo quần ra giặt, đăm-đăm muốn biết sao “đứa con ăn cá, mẹ lừa xương” y-phục lại bèo-nhèo đến thế! (Mẹ! Mẹ ôi! giá-thử con cũng nghe huấn-từ của cha mẹ bằng như con đã nghe lời anh Tỷ-Bò!)

    Tâm trí của tôi lúc đi hớt cá, không lo đỉa chun hậu môn, – thú thật tuổi ấy tôi cũng chưa biết đó là một tai nạn lớn và sẽ làm khổ cho cha mẹ đến bực nào, – tâm trí tôi mảng lo và chăm chú ngó theo bờ mẫu, ngó dài mặt nước bọc theo lức, đế, ô-rô, rau dừa. Chỗ nào có bọt nổi trắng-trắng hay vàng-vàng (trắng khi nào ruộng toàn nước mưa, vàng khi nào nước có lộn chất phèn chất sắt do dưới đất hoà lên, hay có lá mục…): bọt ấy là bọt cá thia-thia, rõ đích-thị hắn đây rồi! Con mắt thông thạo của Tỷ-Bò, dòm thoáng qua là biết ngay, không do dự môt giây một khắc! Đối với tôi thì cóc cần, bọt gì cũng mặc! Khi ấy hãy đưa rổ vào cho lẹ, vừa đẩy rổ tới trước vừa thọc sâu xuống và cũng vừa hứng lần lên, ba việc: đưa đẩy, thọc sâu, hứng lên, phải làm nhanh lẹ vén khéo, cùng khi ấy hai chơn lại phải giậm-giậm thật đều, thật kỹ giáp vòng chỗ mình đang đứng, cốt làm sao cho con cá, dẫu muốn thoát thân ra bụi bậm thì cũng vì “địa-võng” của mình bố trí quá khít khao, và nhờ sự “tấn công ba mặt” của mình quá chặt chẽ, đành vô phương thối bộ và đành rút lui về bọt, mặc tình bắt tha! Mỗi lần nâng rổ lên, nếu khéo tay và thông thạo thì gặp bọt chín mười lần, làm sao cũng phải hớt được vài ba con cá.

    Cá giãy lách chách trong lòng rổ mà lòng mình cũng rung lên thình thịch, còn sung sướng hơn đánh bài tứ-sắc “tới quan”! Nhưng cũng khoan vội mừng sớm và hãy đợi cho cá lọt vào chai đem theo, xem đi xem lại kỹ càng rồi sẽ mừng không vội. Nếu hắn là con cá trống thì mặc sức mừng vui! Bất ngờ hớt trúng con cá thia-thia mái, thì nên phóng sanh phứt cho rảnh nợ đời, hoặc giả bắt được thứ cá sọc dưa, cá bã-trầu thì mừng hụt một phen và cũng nên mở nút chai trút ngược cá xuống ruộng mà làm doan làm phước cho nó nhờ! Để thì giờ xúc con cá khác còn hay hơn!

    Cá bã-trầu, mình dẹp, vảy xanh lè, coi tốt mã ghê, thoáng qua tưởng mình thộp được con cá xiêm, mừng quýnh, không dè đó là thứ cá bã-trầu, đồ vô dụng, được nhiều kho mẻ tô thì đã tanh thêm xương nhiều thịt ít, ăn không ngon, bằng để nuôi chơi trong chai trong keo, thì chỉ phá đám, tốn công nuôi, cá bã-trầu trững giỡn cũng không biết đừng nói chi đá độ: bã-trầu chỉ giỏi tài nuốt cung quăng, vì kính trọng Ba tôi lắm, nên chuyền tay đem về Sốc-trăng, Ba tôi quí hơn vàng: con cá nầy nước lội xem đủ oai, thêm miệng quai xách, mắt thụt (không sợ cá khắc cắn nhằm), vảy đều đều óng ánh như lửa sáng, kỳ trên thật nhọn như cây bút lông chấm son dựng đứng, kỳ dưới đỏ chói khi xếp như lá cờ lịnh, khi xoè tươi như cờ hiệu nhà Vương!

    Thằn-lằn quen mửng cũ, tôi giết đã nhiều, thế mà hắn còn đây, hay thật! (Chuyến nầy chết m. mày rồi!) Thằn-lằn quen mửng cũ, thấy nắp keo đậy không kín thì ăn quen, mon men toan độn nhập vào trong, định bề bắt cá tươi “xực” (thực) như kỳ trước! Tôi ngồi chỗ bộ ván, thấy con thằn-lằn ngán giùm cho cá, nó vóc to và mập, trắng đỏ như “thằng Lê-dương” năm ấy: có lẽ sức mạnh nó không vừa: nếu khoẻ như “lính đầu đỏ” và tinh anh có thừa, thì chu cha, ghê quá, không biết con xiêm bự của mình làm lại nó không? Khi ấy, tôi ngưng làm bài học, và định trong trí sẽ can thiệp cứu cá cho kịp thời. Thằn-lằn, vốn tánh dè dặt sẵn, (ba mươi đời quân gian thường kỹ càng, nên càng thêm lợi hại), thằn-lằn làm như “Lê-Huê khán trận”, ngó trước xem sau, (hát ba câu Nam rồi!) thì bò lần đút đầu vào miệng keo, không khác hùm dữ vào chuồng trâu…

    Đàng nầy tôi ngồi mà nôn quýnh, không dám nhúc nhích cục kịch, gần như nín thở, hờm sẵn chờ dịp sẽ tiếp cứu và ám trợ con cá câng.

    Thằn-lằn bò nhẹ nhẹ như tên du-kích lành nghề, mắt lườm lườm ngó riết con cá đang ở dưới đáy keo, thong thả xê xích từ phân từ ly, rình xem nhứt cử nhứt động của con vật sắp làm mồi ngon cho mình. Tôi nín thở, phập phồng lo sợ cho cá. Bỗng thằn-lằn quay đầu trở lên, lú chót mũi khỏi miệng keo, bốn chân hít cứng vào cổ keo thủ thế như thầy nghề võ, cặp mắt ngoáy trở xuống liếc theo từng mỗi hành động con thủy vật. Nắm được thế thủ vững chắc rồi, thằn-lằn bèn ra miếng độc. Nó thò đuôi rà mặt nước, lay động nhẹ nhẹ giả như chót đuôi là con quăng đang trở mình biến hình con muỗi, hoặc như con ruồi sa cơ vừa té xuống nước, đang giãy tử, chi vậy? – Xin thưa: ấy là kế dụ địch của thằn-lằn, để nhử thia-thia hờ cơ sẽ ra tay. Nếu khi ấy thia-thia không khéo đề phòng, trồi lên đớp nước, hoặc ơ hờ hoặc vô tình tưởng chừng chót đuôi kia là quăng, là muỗi, trân mình định táp, khi cá vừa tằm đòn thì thằn-lằn, lẹ như chớp, sẽ phóng mình xuống mặt nước và dùng đầu làm củ chuỳ đập mạnh vào đầu cá. Người có biệt tài, khéo ở chỗ đúc mà khi cáp cá, người ta không biết cá mình là cá lai, hoặc thấy “lai phảng phất” chút ít, kể như cá hồ, nên chịu độ, đến khi thả vô keo đá mới thấy lai rõ rệt, mà phép “thả cá vô keo” rồi thì kể chịu độ, phải để đá đến ăn thua, chớ không bắt ra được. Phép đúc cá, phải làm sao cho người ta biết cá mình không phải cá lai xiêm, thì mới dễ kiếm độ; chớ ở trường, khi cáp cá ngoài thố nhỏ, khi thấy cá lai rõ rệt thì ít ai khứng đá với mình, cũng có khi họ thấy lai mà dám đá là khi nào họ từng thấy trong bầy cá lai của người đó đã đá trước một hai con mà không dữ, hình thể cá đã xấu hoặc hư rồi, hoặc “cá lai non” nên họ không sợ. Cũng vì lầm tưởng như vậy, nên đã có người “tương kế tựu kế”, đúc và nuôi đến hai bầy: khác nhau ở chỗ mẹ cha khác giống, nhưng giống nhau ở chỗ cùng màu, cùng sắc, để dễ gạt lớp người thực thà, tuần nầy họ đem cá dở ra đá, rồi tuần sau họ mang cá hay đến gỡ độ, đá lớn hơn, những ai quá tham không kịp xét nét, sẽ thua họ mà không ngờ đã lầm kế độc “ly miêu hoán chúa”!

    Phàm cá cũng như gà, “gan ruột” giống mẹ. Muốn đổ, phải lựa chọn cá mái cho thật dữ, nghĩa là mái lựa mái xiêm rặc hoặc lai một hai đời tuỳ ý, nhưng “cá trống” phần nhiều lựa “trống Rạch” (Rạch-Giá), “trống cỏ”, “trống hồ” đã từng ăn độ “anh hùng”, và lựa từ nết đá, nét chịu đòn, đến hình thể, v.v… Các tay chơi chưa lão luyện, ai ai lúc đổ cá, cũng ham cá sau nầy sẽ giỏi chịu đòn, cắn dữ, biết đánh “đòn hồi-mã-thương”, biết “chơi cú-đờ-tết”, tức biết quày mình dùng đầu đánh trái lại đầu con cá kia chưa đề phòng, biết đòn “câu nước hàm trên”, “câu nước hàm dưới”, tức cắn ngay hàm (trên hay dưới) của con cá nọ, ngậm chắc và trì xác con nọ xuống tận đáy, vừa lấy thế đó mà nghỉ mệt, xả hơi, vừa thi tài “giỏi nín hơi”, con nào không quen, không đủ sức chịu đựng, nín hơi lâu không nổi, sẽ giựt hàm chịu thua và chạy luôn có cờ! Nhưng những nhà lão luyện, kinh nghiệm có thừa, lại thích đúc cá thật bén, cắn dữ bội phần, để con cá kia bị cắn, bị đòn, rát quá thì chạy ngay; chớ những miếng “hồi-mã-thương”, “đâu hàm”, “bỏ chạy dụ địch” đều có chút phần nguy hiểm vì trong khi “chạy dụ địch” nếu có một bóng lạ, một tiếng động thình lình, cá chạy luôn cũng chưa biết chừng, nguy hiểm là vì vậy, nên họ không thích lắm.

    Khỏi nói, về cá mái, cá để giống luôn luôn là cá lựa “gắt củ kiệu”, không chỗ chê, và trứng phải thật già. Trứng chưa già, ép ra thì cá non hao nhiều, mớ nào sống cũng không bền, không khác người ta đẻ thiếu tháng. Trong lúc mái còn non trứng, phải để cặp bên cá trống, mỗi ngày, cho ăn đầy đủ và mỗi bữa cho đá bóng cho cá sung sức, trứng mau già. Khi nào thấy con mái lội, đầu chìm xuống, khúc đuôi chổng vổng lên, bụng no tròn, ở hai bên hông “sọc dưa” vàng đen rõ rệt và một trứng lòi ra dưới bụng, ấy là trứng đã già, cá đã đúng lứa ép, không nên để lâu nữa. Trứng già mà không cho trống ép thì con mái cũng chết Bài nầy đã đăng rồi kỳ nhứt trong báo Tự-Do, Xuân Canh-Tý (1960). Nay có thêm nhiều chỗ (Ghi chú của tác giả).

    Quăng: larves de moustique. Nay quen gọi là con quăng, con lăng-quăng, không ai nói con “cung-quăng”. Tên nầy chỉ thấy trong tự vị Huình-Tịnh Của và Génibrel. Xưa ắt thấy con gì hình như cây cung mà biết quăng mình tới trước, nên đặt tên làm vậy chăng? Xin hỏi các bực cao-kiến (Ghi chú của tác giả). Theo chỗ tôi biết thì thằn lằn chỉ dùng đuôi để câu và hất con cá ra ngoài rồi ăn thôi chứ không có nhao xuống đớp theo kiểu đó. Đôi khi mất cá cũng chưa chắc vì thằn lằn mà vì cá tự nhảy ra khỏi lọ để “trốn đi”. Tôi bị mất nhiều cá lia thia theo kiểu này rồi mà chính cụ Vương cũng công nhận là đến ngày, đến tháng con cá nó tự tìm cách thoát thân. Có lần đang ép cá giữa chừng thì tôi vớt con cá mái ra. Sau nó xình bụng rồi chết. Không rõ con cá mái cho “đá bóng” hoặc để nuôi lâu mà không ép, trứng già rồi thì bao lâu nó sẽ bị sình bụng mà chết? Việc này cụ thể, thực hư ra sao chưa thấy ai nghiên cứu. “Poisson de paradis” hay “Macropode” là các tên gọi khác nhau của loài Macropodus opercularis (tức cá cờ, cá săn sắt hay… cá lia thia theo cách gọi ở miền Bắc và miền Trung). Theo Dthong, “Monochire” có thể là “Monochir” hay “Monochirus” là những loài cá thuộc họ cá bơn (Soleidae) hay họ cá dẹp (flatfish). Các họ cá này chủ yếu sống ở biển, tuy cũng có một số loài ở nước ngọt nhưng chúng cực kỳ khó nuôi vì chỉ ăn phiêu sinh vật. Tôi không nghĩ là người ta bán chúng một cách đại trà. Căn cứ theo mô tả của cụ Vương thì có lẽ đó là loài Monocirrhus polyacanthus, hình thù trông giống như chiếc lá khô (leaffish) sống ở sông Amazon, Nam Mỹ (thuộc họ Polycentridae); màu sắc chúng cũng phù hợp, đặc biệt phần chót vây hậu môn và vây lưng “trong khe” như mô tả. Loài này rất ít di chuyển và thường lẩn trốn trong các bụi thuỷ sinh. Tuy nhiên chúng là loài ăn mồi sống chẳng hạn như cá nhỏ, chứ không ăn chất thải của những loài khác. Toxotes jaculatores (tên chính thức là Toxotes jaculatrix) là loài cá ngoại nhập, xuất xứ từ Nam Á hay Úc. Loài tương tự mà chúng ta vẫn thấy bán trên thị trường cá cảnh có lẽ là loài cá nội địa Toxotes chatareus, tức cá pháo thủ hay cá mang rỗ. Barbus de Suatra có lẽ là cách viết sai của Barbus de Sumatra, tức cá tứ vân (Barbus tetrazona), xuất xứ từ đảo Sumatra. Rasbora là chi cá lòng tong gồm nhiều loài phân bố ở Đông Nam Á, không rõ Vương tiên sinh đề cập đến loài nào. Theo Dthong, Tetra Déon có lẽ là cách viết sai của Tetra Néon hay neon tetra (Paracheirodon innesi), loài cá thuộc họ Characidae (có người gọi là họ cá hồng nhung). Ngoài ra, còn có một số loài cá neon khác như neon xanh (Paracheirodon simulans) với sọc xanh nổi bật hơn loài neon thông thường, neon đỏ (Paracheirodon axelrodi) với phần thân dưới màu đỏ tươi và neon đen (Hyphessobrycon herbertaxelrodi) với sọc trắng đen. Cá neon trông khá giống với cá cầu vồng ở d) (mà cụ Vương gọi nhầm là macropode) nhưng không có họ hàng gì. Girardinus guppy (hay Girardinus guppii) tức cá bảy màu hay cá khổng tước, tên chính thức hiện nay là Poecilia reticulata. Đoán chừng là cá thủy tinh (hay cá trèn mỏng) Kryptopterus bicirrhis. Bây giờ mọi người đều gọi là cá vàng hay cá ba đuôi. Có vô số loại khác nhau, mô tả của cụ Vương cũng khá rõ ràng nhưng vì không rành nên chẳng dám bàn sâu.[26] Đoán chừng là con bo-bo (hay trứng nước, hồng trần cũng là nó).

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lá Bàng Khô Có Lợi Hay Hại Cho Cá Betta Bạn Đã Biết Hết Chưa?
  • Các Loại Cá Cảnh Dễ Sinh Sản, Dễ Nuôi
  • Bệnh Đốm Trắng Ở Cá Betta (Lia Thia, Xiêm) Và Cách Điều Trị
  • Cá Betta Sinh Sản Như Thế Nào ?
  • Chế Biến Thức Ăn Dinh Dưỡng Cho Cá Betta Từ Thịt Bò
  • Cá Chọi Betta (Lia Thia, Xiêm) Ăn Gì? Giá Rẻ Nhất Bao Nhiêu?

    --- Bài mới hơn ---

  • 5 Loại Cá Có Thể Nuôi Chung Với Cá Betta
  • Mẹo Nuôi Và Chăm Sóc Cá Đá Mau Lớn, Đẻ Nhiều Mà Không Cần Oxy
  • Cách Nuôi Cá Xiêm Đá Đuôi Tưa Cho Người Yêu Cá Cảnh
  • Các Loại Cá Cảnh Đẹp Dễ Nuôi Nhất Ở Việt Nam
  • Kỹ Thuật Nuôi Cá Betta Dumbo Khỏe Mạnh, Lên Màu
  • 1. Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) có nguồn gốc ở đâu?

    Cá chọi Betta là một dòng cá có kích thước nhỏ. Nếu không tính vây lưng, vây bụng và vây đuôi thì một con cá chọi Betta trưởng thành chỉ to gần bằng ngón tay út người lớn. Loài cá này sống trong môi trường nước ngọt, từ xưa đã thích tồn tại ở các ruộng lúa, bụi cỏ dưới nước.

    Cá chọi Betta được rất nhiều người đam mê và yêu thích bởi vì chúng bơi lội trong nước với một cơ thể uyển chuyển, đẹp mắt, nhiều màu sắc sặc sỡ. Hình dáng nhỏ nhắn, dễ thương của cá chọi betta cũng là một ưu điểm vì chúng dễ dàng tồn tại và thích nghi với các bể cả nhỏ trong nhà. Chỉ cần cung cấp mỗi con cá chọi Betta một thể tích nước khoảng 10 lít là chúng đã thấy đủ rồi. Do đó, người ta thường nuôi dưỡng chúng làm cá cảnh trong các hồ thủy sinh hoặc bể cá phong thủy.

    Vì thế, không có gì sai khi chúng ta sử dụng một trong các tên gọi khác nhau của loài cá này: cá Betta, cá xiêm hoặc cá lia thia.

    Cá lia thia là một dòng cá hoang dã ưa thích khí hậu nóng và có mưa của vùng nhiệt đới. Chúng thường được tìm thấy nhiều ở một số vùng đồng bằng thuộc khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Campuchia, miền Nam Việt Nam và bán đảo Malaysia.

    2. Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) có đặc điểm gì?

    Cá chọi Betta thường có màu sắc rất sặc sỡ, cuốn hút. Một con cá xiêm khi đạt độ tuổi trưởng thành có chiều dài khoảng 6-8 cm.

    • Đầu cá nhỏ, miệng nhỏ, đồng thời hàm trên ngắn hơn hàm dưới;
    • Mắt cá hơi lồi;
    • Thân nhỏ, lưng hơi gù;
    • Lớp vây dài uyển chuyển, mềm mại bao quanh cơ thể từ lưng đến bụng;
    • Kiểu cách đuôi cá rất đa dạng và thường dài.

    3. Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) sinh sản như thế nào?

    Cá chọi Betta có hình thức sinh sản rất đặc biệt. Khi giao phối, cá đực uốn mình cong quanh bụng cá cái ép chặt. Mỗi lần như vậy, cá cái sinh sản khoảng 10-40 trứng. Ngay khi cá cái đẻ trứng, cá đực sẽ phóng tinh trùng vào mỗi quả trứng.

    Trong quá trình sinh sản sẽ thấy hiện tượng cá Betta đực nhả bọt. Điều này là hoàn toàn bình thường và bắt buộc đối với cá Betta. Trước khi giao phối, cá đực nhả bọt để chuẩn bị chỗ cho trứng nở. Trong và sau khi giao phối, cá đực tiếp tục nhả bọt khí bằng oxy rồi ngậm trứng và nhả trứng vào bọt khí để bảo vệ và ấp.

    Sau khoảng 30-40 giờ từ khi trứng được đẻ ra, trứng sẽ nở và cá đực phụ trách chăm sóc cá con mới nở khoảng 2 ngày thì mới tách con. Trong thời gian này, những con cá con bị chìm xuống đáy sẽ được cá đực ngậm nhặt lên và phun vào bọt ở bề mặt nước.

    4. Phân loại Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia)

    Cá Betta là dòng cá nhỏ được rất nhiều người yêu thích. Chúng đa dạng về chủng loại với nhiều màu sắc sặc sỡ khác nhau.

    Cá chọi cảnh Betta rồng

    Cá chọi Betta rồng có cách gọi khác là chọi rồng, lia thia rồng, xiêm rồng… Dòng cá chọi cảnh này có gốc gác từ một số nước khu vực Đông Nam Á (Việt Nam, Thái Lan, Campuchia…).

    Khi đạt độ tuổi trưởng thành, cá có chiều dài khoảng 8 cm và màu sắc rất sặc sỡ.

    Cá Betta rồng có thân hình hơi dẹt giống cá rồng, đuôi và vây lớn xòe rộng. Một số dòng cá chọi Betta rồng phổ biến bao gồm:

    • Chọi cảnh Betta rồng đỏ: đuôi và miệng cá có màu đỏ hoặc toàn bộ cơ thể có màu đỏ;
    • Chọi cảnh Betta rồng đen: toàn bộ thân hình có màu đen hoặc hơi có màu xám trắng;
    • Chọi cảnh Betta rồng xanh: vây hoặc toàn bộ thân hình có màu xanh dương đậm;
    • Chọi cảnh Betta rồng vàng: cơ thể có màu vàng nhạt, đuôi xòe rộng;
    • Chọi cảnh Betta rồng đuôi tưa: đuôi có cấu tạo đặc biệt, chia nhỏ và không xòe rộng;
    • Chọi cảnh Betta rồng dumbo Thái Lan: dòng cá betta rồng thái được rất nhiều người yêu thích, bởi màu sắc sặc sỡ cùng với đó là phần vây và đuôi của chúng xòe rộng như những chiếc quạt. Chúng có tên gọi khác là xiêm thái, lia thia thái và chọi thái…

    Dòng cá này là kết quả lai giữa dòng cá lia thia thuần chủng cùng với dòng cá vàng Koi nổi tiếng của đất nước Nhật Bản.

    Cá Betta koi có thân hình gần giống với dòng cá vàng koi và phần đuôi có sự lai tạo giữa 2 dòng cá. Một số dòng cá lia thia koi phổ biến nhất.

    Cá Betta fancy koi: cá betta fancy koi hay lia thia fancy, xiêm koi, chọi koi là dòng cá đẹp có khả năng đổi màu.

    Màu sắc của chúng có màu đốm vô cùng sặc sỡ. Tùy từng cách phối giống, cá betta fancy koi có thể có đuôi xòe rộng hoặc đuôi dài mềm uyển chuyển giống cá chép koi.

    Cá Betta Halfmoon: cá betta halfmoon còn gọi là cá lia thia halfmoon, cá xiêm halfmoon, cá chọi halfmoon…. Dòng cá này thường có màu đỏ cam – màu sắc đặc trưng của dòng cá Koi.

    Không chỉ màu đỏ cam, điểm xuyết trên cơ thể chúng là màu đen và màu trắng rất bắt mắt (dòng cá này mang nhiều đặc điểm của dòng cá koi hơn là dòng cá betta).

    Cá lia thia xiêm ruộng (lia thia đồng, xiêm đá)

    Loại cá này thường được tìm thấy trong môi trường tự nhiên như ruộng lúa, khu vực nhiều rãnh bùn (ví dụ hồ sen). Chúng còn có tên gọi khác là cá chọi cờ.

    Cá chọi cảnh Betta Nemo

    Cá Betta Nemo có nhiều màu sắc rất đặc biệt. Những người yêu thích cá cảnh sẽ cảm thấy vô cùng thích thú khi ngắm loại cá này vì chúng sẽ gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên.

    Loại cá có nguồn gốc Thái Lan này đã trải qua quá trình chọn lọc và lai tạo khắt khe để ra được những con cá Betta Nemo đẹp với nhiều màu sặc sỡ như ngày nay.

    Bên cạnh sự đặc biệt của màu sắc, những con cá Betta Nemo có hình dáng không có quá nhiều điểm khác biệt khi so sánh với những giống cá chọi betta khác.

    Để sở hữu một con cá chọi Betta Nemo thuần chủng là không đơn giản bởi vì chúng hiếm hơn và có mức giá thường khá cao.

    Cá chọi cảnh Betta Galaxy

    Màu sắc của cá chọi Betta Nemo đã rất đẹp rồi nhưng nếu bạn còn muốn hơn thế nữa thì hãy tìm kiếm những con cá thuộc dòng Betta Galaxy. Đây là loại cá Betta có màu sắc sặc sỡ nhất của họ cá chọi Betta.

    Giá của của cá chọi cảnh Betta Galaxy thường cao hơn hẳn so với các loại cá chọi cảnh Betta khác vì chúng rất đẹp và hiếm. Nếu muốn sở hữu chúng, bạn nên đặt hàng trước với các hàng bán cá cảnh.

    Cá chọi chiến Betta

    Nếu như những con cá chọi cảnh Betta có màu sắc sặc sỡ được nuôi trong bể để ngắm là chính thì cá chọi chiến Betta lại là một dòng cá rất đặc biệt được lai tạo nhằm mục đích tạo ra những trận đấu cá chọi vô cùng đẹp mắt và hấp dẫn.

    Cá chọi chiến Betta có 2 kiểu hình dáng phổ biến là đuôi ngắn và đuôi dài.

    Cá chọi chiến Betta đuôi ngắn hay còn gọi là cá xiêm đá (do nguồn gốc xa xưa đa phần từ Thái Lan), lia thia đá có lối đánh đa dạng và khả năng sát thương cho đối phương cao hơn. Hiện nay, dong cá chọi này đang ngày càng phổ biến hơn ở Đông Nam Á. Ở Việt Nam, hai thành phố có phong trào cá chọi chiến Betta đuôi ngắn mạnh nhất là TP Hồ Chí Minh và Hà Nội. Đây là nơi tập trung nhiều fan hâm mộ của những chiến binh betta chất lượng cao nhất.

    Tại Hi Betta, những con cá chọi chiến Betta đuôi ngắn cao cấp được chọn lọc và phân loại kỹ càng vẫn luôn là sản phẩm chủ lực được nhiều khách hàng lựa chọn và đánh giá cao trên thị trường, trong đó nổi tiếng nhất là dòng Mãnh Hổ (Super Tiger) đã trở thành thương hiệu riêng và đang làm mưa làm gió trên các đấu trường ở Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và các vùng đất xa hơn như Mỹ, Úc trong nhiều năm qua.

    5. Hướng dẫn cách chăm sóc cá chọi Betta cảnh

    Cá cảnh betta hay cá lia thia, cá xiêm, cá chọi là dòng cá cảnh được rất nhiều người yêu thích, nhưng để nuôi được dòng cá cảnh đẹp đẽ này thì cần trang bị những kiến thức tối thiểu.

    Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) ăn gì?

    Cá chọi Betta nhìn chung rất dễ nuôi vì chúng có thể ăn rất nhiều loại thức ăn như: lăng quăng, bọ gậy, sâu đỏ, giun, tôm hấp bóc vỏ, thịt nạc (bò, lợn, gà) xay nhuyễn…

    Đối với cá cảnh, các bạn có thể cho cá ăn thêm thức ăn khô dạng viên có thể dễ dàng mua ở các tiệm cá cảnh.

    : chỉ nên cho cá ăn tối đa 2 bữa/ngày, 1 bữa vào sáng sớm và 1 bữa vào lúc tối muộn. Nếu cho quá nhiều lượng thức ăn vào bể thì có thể làm nước bị bẩn, ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe của cá. Vì vậy, chỉ nên cho một lượng thức ăn vừa phải.

    Bể nuôi cá chọi Betta cảnh (xiêm cảnh, lia thia cảnh)

    Để đảm bảo con cá cảnh Betta của bạn luôn khỏe mạnh và linh động, hoạt bát, các bạn nên có bể nuôi đạt chuẩn về nhiệt độ và chất lượng nước mà cụ thể là độ pH.

    Nhiệt độ của bể chỉ nên dao động trong khoảng 24-29 độ C và độ pH nên nằm trong khoảng 7-7.5, đồng thời độ cứng nước dH dao động trong khoảng 7-20.

    Nước trong bể cá chọi betta cảnh nên được thay thường xuyên, ví dụ 2 tuần/lần. Tuy nhiên, cần chú ý chỉ thay 1/2-2/3 lượng nước. Việc giữ lại nước cũ sẽ hỗ trợ cá của bạn không bị sốc do thay đổi môi trường.

    Cá chọi betta có tính cách hiếu chiến và hung dữ nên các bạn chỉ nên nuôi riêng lẻ, không nên cho quá nhiều cá khác vào cùng bể. Ngoài ra, các bạn không nên đặt gượng ở cạnh bể cá khi không cần thiết vì cá chọi betta sẽ hiểu nhầm hình ảnh trong gương là đối thủ và tấn công gương dẫn đến gây thương tích cho cá.

    Cá chọi Betta cảnh (xiêm cảnh, lia thia cảnh) nuôi chung với nhau được không?

    Cá chọi Betta có bản năng hiếu chiến và hung dữ nên bạn không nên nuôi chung với cá khác để tránh mâu thuẫn, xô xát không cần thiết, có thể dẫn đến cá bị thương hoặc chết.

    Bạn cần chú ý: Tuyệt đối không nuôi cá chọi Betta cảnh với các loài cá đuôi dài (đặc biệt là cá bảy màu) ở chung một bể vì có thể khiến cá chọi bị kích động và tấn công cá khác. Ngoài ra, bạn cũng không nên nuôi cá chọi Betta với các dòng cá nhỏ hơn hoặc lớn hơn quá nhiều, đặc biệt là các dòng ăn thịt như cá rồng, cá la hán, tránh việc “cá lớn nuốt cá bé”.

    6. Các bệnh thường gặp ở cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia)

    Cá chọi Betta có thể gặp một số bệnh trong quá trình nuôi.

    Cá chọi Betta bị nhạt màu

    Có nhiều lý do dẫn đến cá chọi Betta bị nhạt màu. Chế độ dinh dưỡng không hợp lý hoặc nước bị ô nhiễm có thể làm cá bị ảnh hướng xấu về thể chất, từ đó làm da bị nhạt màu.

    Vì vậy, để cá không bị nhạt mà, bạn cần đảm bảo nước được thay thường xuyên, đúng cách, đồng thời giữ nhiệu độ trong bể ổn định. Bên cạnh đó, bạn cũng cần cho cá ăn thức ăn phù hợp do bạn tự chế hoặc mua tại các địa chỉ uy tín. Các bạn nuôi cá chọi chiến Betta có thể liên hệ Hi Betta để đặt hàng thức ăn dành riêng cho cá chọi chiến do Hi Betta chế biến theo công thức độc quyền trên thị trường.

    Cá chọi Betta hở mang nằm im

    Cá có thể bị hở mang vì một trong hai nguyên nhân sau đây:

    • Bẩm sinh: Ngay từ khi sinh ra cá đã bị hở mang sẵn rồi. Trường hợp này không thể xử lý được.
    • Do vi khuẩn: Môi trường nước ô nhiễm, không đảm bảo có thể khiến cá vi khuẩn tấn công cá. Có thể thấy dịch trắng như mủ ở mang cá. Trường hợp này cần điều trị cho cá càng nhanh càng tốt, nếu không cá có thể chết trong vòng 5-7 ngày.

    7. Mua bán cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) ở đâu uy tín và giá hợp lý nhất tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh?

    Cá chọi Betta có rất nhiều điểm hấp dẫn khiến nhiều người yêu thích. Vì vậy, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy nhiều nơi bán loại cá này ở các thành phố lớn ở Việt Nam như Hà Nội , TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ…

    Riêng đối với các bạn yêu thích cá chọi chiến Betta, các bạn nên liên hệ Hi Betta để có những thông tin về cách nuôi dưỡng và luyện cá chọi chiến, đồng thời các bạn cũng có thể đặt mua cá chọi chiến Betta tại Hi Betta với nhiều mức giá khác nhau

    Một lời khuyên đối với những người mới chơi, nên mua cá tại các cửa hàng cá cảnh lớn và uy tín. Không nên mua ở hàng bán rong (rất dễ mua phải cá bệnh và kém chất lượng).

    8. Cá chọi Betta (xiêm đá, xiêm cảnh, lia thia) giá bao nhiêu tiền một con?

    Cá Betta con được buôn bán trên thị trường có mức giá khác nhau. Mức giá bán cá phụ thuộc vào kích cỡ, màu sắc, chủng loại và giới tính của cá Betta.

    • Cá chọi Betta trống (đực): 100 – 180 nghìn đồng/con;
    • Cá chọi Betta mái (cái): 80 – 150 nghìn đồng/con.

    Theo chúng tôi nhận định đây là mức giá tương đối rẻ , bạn đọc hoàn toàn có thể mua về để trang trí cho không gian gia đình.

    Đặc biệt dòng cá nổi tiếng thương hiệu Mãnh Hổ (Super Tiger) hàng đầu Đông Nam Á tại Hi Betta có thời điểm giá cao hơn khi cung không đủ đáp ứng cầu. Ngoài các dòng chọi Betta Việt, các bạn muốn trải nghiệm dòng cá nước ngoài như Thái Lan, Indonesia… với mục đích lai tạo giống hoặc giao lưu đấu cá chuyên nghiệp đều có thể đặt hàng tại Hi Betta. Chúng tôi có các đối tác uy tín lâu năm ở nước ngoài và không ngừng trao đổi, chọn lọc, phát triển các giống cá chọi chiến Betta hàng đầu ở Đông Nam Á.

    Hi Betta sẵn sàng phục vụ các bạn yêu thích và đam mê cá chọi chiến đuôi ngắn (xiêm đá, lia thia đá) ở tất cả các tỉnh thành trong cả nước: An Giang, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bắc Giang, Bắc Kạn, Bạc Liêu, Bắc Ninh, Bến Tre, Bình Định, Bình Dương, Bình Phước, Bình Thuận, Cà Mau, Cần Thơ, Cao Bằng, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Đắk Nông, Điện Biên, Đồng Nai, Đồng Tháp, Gia Lai, Hà Giang, Hà Nam, Hà Nội, Hà Tĩnh, Hải Dương, Hải Phòng, Hậu Giang, Hòa Bình, Hưng Yên, Khánh Hòa, Kiên Giang, Kon Tum, Lai Châu, Lâm Đồng, Lạng Sơn, Lào Cai, Long An, Nam Định, Nghệ An, Ninh Bình, Ninh Thuận, Phú Thọ, Phú Yên, Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Ninh, Quảng Trị, Sóc Trăng, Sơn La, Tây Ninh, Thái Bình, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế, Tiền Giang, Thành phố Hồ Chí Minh, Trà Vinh, Tuyên Quang, Vĩnh Long, Vĩnh Phúc, Yên Bái.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cá Betta (Cá Đá, Cá Xiêm, Cá Chọi) Đồng Miền Tây Có Gì Khác Nhau
  • Kỹ Thuật Nuôi Cá Betta
  • Cá Betta Ăn Gì? Những Loại Thức Ăn Cho Cá Betta (Xiêm, Chọi, Lia Thia) Khoẻ Mạnh, Lên Màu Đẹp ” Ranchu Việt Nam
  • Thức Ăn Tốt Nhất Cho Betta
  • Phân Loại Các Dòng Cá Betta
  • Thức Ăn Cho Cá Lia Thia

    --- Bài mới hơn ---

  • Bán Cá Lia Thia Cần Thơ
  • Đá Dế, Đá Cá Lia Thia.
  • Kinh Nghiệm Chọn Cá Lia Thia Đẹp
  • Cá Lia Thia Cũng Làm Ổ Để Đẻ Trứng
  • Xúc Cá Lia Thia Thu Tiền Triệu
  • – Bo bo có kích thước tương đương với cá lia thia bột. Mặc dù bo bo mới nở có kích thước chỉ bằng một nửa nhưng chúng lớn rất nhanh. Quan sát trong phòng thí nghiệm của các nhà khoa học phát hiện thấy số lượng bo bo có kích thước nhỏ dưới 0.5 mm là không đáng kể. Mặt khác khi xuất hiện với mật độ cao, chuyển động giật cục của bo bo ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của cá dẫn đến số lượng của chúng bị sụt giảm.

    – Ấu trùng artemia có kích thước thước khá nhỏ, khoảng 0.5 mm, nhưng chúng chỉ sống được khoảng vài giờ trong môi trường nước ngọt.

    Vì vậy trên thực tế, hai loại thức ăn nêu trên không thích hợp để nuôi cá lia thia bột. Bài viết này nhằm giới thiệu hai loại thức ăn đặc biệt nhỏ và thường được sử dụng để nuôi cá con mới nở rất hiệu quả: đó là trùng cỏ (infusoria) và trùn giấm (vinegar eel).

    Trùng cỏ (infusoria) là những sinh vật nguyên sinh hiện diện ở hầu hết các vực nước như ao, hồ, sông và biển. Chúng có kích thước rất nhỏ và là thức ăn vô cùng quan trọng cho cá bột mới nở. Trong ngành chăn nuôi thủy hải sản ở các nước công nghiệp phát triển, người ta thường phân lập và nhân giống đại trà một số loại trùng cỏ như trùng bánh xe (rotifer) và trùng đế giày (paramecium). Những sinh vật này thuộc về một nhóm trùng cỏ quan trọng gọi là mao trùng (ciliates).

    Trùng cỏ có kích thước nhỏ nhất (khoảng dưới 200 micro mét) so với các nguồn thức ăn khác như bo bo, artemia và trùn giấm. Thực ra, bo bo và artemia mới nở cũng rất nhỏ nhưng chúng tăng trưởng rất nhanh và trở nên quá to để cá bột có thể ăn được. Như vậy, trùng cỏ là thức ăn thích hợp nhất đối với những loại cá bột có kích thước nhỏ chẳng hạn như cá lia thia, betta.

    Ngoài tự nhiên, trùng cỏ hiện diện và tập trung nhiều ở ven bờ ao hồ, kênh rạch, cống rãnh và ruộng lúa; chúng thâm nhập vào cả các hòn non bộ và chậu cảnh qua nguồn thực vật thủy sinh hay thức ăn mà chúng ta mang vào đó. Thức ăn của chúng là vi khuẩn, vi tảo và các loại mùn bã hữu cơ lơ lửng trong nước. Đấy là những nguồn “con giống” mà chúng ta có thể tận dụng để “ươm nuôi trùng cỏ tại gia”.

    Có nhiều phương pháp ươm nuôi trùng cỏ, trong loạt bài viết về nguồn gốc của Plakat Thái tác giả Precha đã khuyên nên bỏ một ít rau muống ao vào chậu ép cá và để ở chỗ tối một thời gian, khi cá con ra đời thì nguồn thức ăn trùng cỏ đã sẵn sàng. Bạn sẽ tự hỏi là con giống trùng cỏ ở đâu mà có? Trùng cỏ luôn hiện diện trên bề mặt thực vật thủy sinh (ở đây là rau muống), khi thực vật bị phân hủy bởi vi khuẩn (hiện tượng thối rữa), lượng vi khuẩn sẽ bùng phát và là nguồn thức ăn dồi dào cho trùng cỏ. Trùng cỏ sinh sôi thật nhiều và đến lượt chúng trở thành nguồn thức ăn cho cá bột mới nở.

    Trong bài này tôi xin giới thiệu một phương pháp ươm nuôi trùng cỏ cấp tốc (1-2 ngày) và đơn giản, tôi đã thử nghiệm nuôi cá lia thia mang xanh (Betta imbellis) trong hồ kiếng 1 m x 0.4 m x 0.4 m và không hề thả rong (có nghĩa cá bột phải hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn từ bên ngoài cung cấp). Kết quả thu được rất khả quan, sau 2 tuần số lượng bầy cá tăng trưởng và đủ lớn để ăn bo bo xấp xỉ 200 con. Bạn có thể chuẩn bị loại thức ăn này ngay khi cá vừa đẻ trứng chứ không cần phải bắt đầu trước đó cả tuần!

    – Một ly nước lấy ở hòn non bộ, nơi có nhiều rêu xanh. Đây là nguồn trùng cỏ giống.

    – Một nắm lá xà lách xay nát bằng máy xay sinh tố.

    – Một vài viên men cơm rượu. Hầu như bất cứ khu chợ nào ở Việt Nam cũng có bán men cơm rượu, bạn cứ mua ở các cửa hàng tạp hóa (thử hỏi không có cơm rượu làm sao chúng ta có thể “diệt sâu bọ”!) . Men cơm rượu có chứa nhiều vi khuẩn, tôi hy vọng nó sẽ đẩy nhanh quá trình phân hủy lá xà lách. Nếu có nhà khoa học nào khẳng định rằng vi khuẩn lên men cơm rượu không hề có tác dụng thúc đẩy việc phân hủy lá xà lách thì chúng ta sẽ tiết kiệm được 1 ngàn tiền mua men cơm rượu! Dẫu sao, đây chỉ là suy luận của riêng tôi, tôi không dám khẳng định rằng nó thực sự có tác dụng.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cụ Ông 70 Năm Đam Mê Cá Lia Thia
  • Cá Lia Thia Loài Cá Đẹp Mang Nhiều Màu Sắc
  • Cách Nuôi Cá Lia Thia Con
  • Cách Nuôi Cá Lia Thia Và Kỹ Thuật Nuôi Cá Lia Thia
  • Cách Chọn Cá Lia Thia Đá Tốt
  • Cá Lia Thia Ấp Miệng

    --- Bài mới hơn ---

  • Những Điều Quan Trọng Trong Cách Chọn Cá Lia Thia Đá Tốt
  • Cá Thiên Đường, Lia Thia Đồng Nuôi Trong Hồ Thủy Sinh
  • Thức Ăn Ương Cá Lia Thia
  • Bà Bầu Ăn Hải Sản Như Thế Nào Để Tốt Nhất Cho Thai Nhi?
  • Bà Đẻ, Mẹ Sau Sinh Cho Con Bú Ăn Cá Ngừ, Cá Nục, Cá Biển Được Không?
  • Trong giống cá lia thia ( Betta), có hai hình thức sinh sản: tạo tổ bọt để giữ trứng hoặc ấp trứng trong miệng.

    Nhóm tạo tổ bọt để giữ trứng thích nghi với điều kiện nước đứng, tù hãm, kiểu đầm lầy, với cây thuỷ sinh, thực vật nổi dày đặc. Số lượng trứng đẻ mỗi đợt nhiều, trứng nhỏ, cá con nở ra cũng nhỏ, nhằm bù lại cho sự hao hụt số lượng.

    Đối với nhóm ấp trứng trong miệng, có vài giả thuyết khác nhau về sự thích nghi với cơ chế sinh sản này. Một số tác giả cho rằng việc ấp trứng trong miệng nhằm tránh cho trứng/cá con không bị các loài khác ăn mất, một số tác giả khác thì cho rằng hành vi này nhằm thích nghi với điều kiện nước chảy, môi trường không thể tạo tổ bọt. Tuy nhiên trong một nghiên cứu, các tác giả thấy rằng không có mối tương quan rõ ràng giữa việc ấp trứng trong miệng và dòng chảy của nước, vì một số loài Betta ấp miệng cũng sinh sản trong nước đứng, nơi có những loài khác trong cùng phụ họ Macropodinae vẫn sinh sản theo phương thức làm tổ bọt. Do vậy hình thức sinh sản này cũng có thể nhằm tận dụng tốt hơn các sinh cảnh khác nhau trong cùng một môi trường. Tôi thì theo giả thuyết cho rằng hình thức sinh sản này thực sự là để thích nghi với môi trường nước chảy, dựa trên những gì quan sát được lúc bọn này đẻ trứng (mô tả chi tiết ở phần dưới).

    Hiện nay giả thuyết về cơ chế thích nghi này vẫn chưa có kết luận cuối cùng, và người ta cho rằng cần có thêm dữ liệu thực địa để kiểm chứng các giả thuyết.

    Lần đầu tiên cá lia thia ấp miệng tôi nuôi đẻ là vào đầu năm 2011. Bọn cá tự đẻ trong hồ. Tới khi tôi thấy đám cá con đồng thời với việc con đực ngậm tiếp lứa trứng thứ hai thì mới phát hiện ra!

    Sau lần đó, tôi mới bắt đầu để ý đến việc sinh sản của bọn cá này. Té ra việc cho sinh sản bọn này cũng rất dễ, thực sự là còn dễ hơn cả cá lia thia làm tổ bọt. Chúng ta chỉ cần nuôi chúng cho tốt, tạo nhiều chỗ ẩn nấp cho chúng. Việc sinh sản bọn chúng sẽ “tự lo”, không sớm thì muộn. Sau vụ “sinh sản ngoài kế hoạch” trên thì việc bọn lia thia ấp miệng tôi nuôi đẻ trở thành bình thường!

    Cuối năm 2011, một cặp cá lia thia ấp miệng lại bắt đầu đẻ trong hồ nuôi (riêng). Tôi quyết định quan sát kỹ hơn quá trình sinh sản của bọn này. Thời điểm đó, tôi không biết quay video và cũng không quan tâm lắm nên việc ghi nhận chỉ là hình chụp. Tuy nhiên, loạt hình này cũng đủ để giúp chúng ta hiểu tương đối về cách thức sinh sản của loại cá này.

    Ghi chú:

    1. Loài cá lia thia ấp miệng trong bài này có lẽ là Betta prima, phân bố tương đối rộng ở một số tỉnh thuộc miền Nam. Nhóm này có thể có nhiều hơn một loài ở Việt Nam hay không thì chưa rõ.
    2. Trong quyển “Định loại các loài cá nước ngọt Nam Bộ“, xuất bản năm 1992, có mô tả một loài lia thia với tên gọi là Betta taeniata. Loài này thực ra không có ở nước ta. Các mô tả trong quyển sách đó khớp với loài Betta prima ấp miệng hiện nay. Thời điểm đó, có lẽ do thiếu tài liệu tham khảo (nước ta chưa mở cửa hoàn toàn, internet chưa có…) nên việc định danh không thực hiện được cho đúng đắn, chứ thực ra các mô tả, số liệu đo đếm trong quyển sách trên rất chuẩn xác! Mẫu vật dùng để mô tả loài này trong sách trên thu ở chúng tôi Tôi cũng từng thu được loài lia thia ấp miệng ở Bình Chánh, trong sinh cảnh rừng tràm và nước phèn (hình như gần khu vực nông trường Lê Minh Xuân ngày xưa).

    Trong sinh sản của loài Betta prima, cá mái là giới tính kích hoạt việc sinh sản. Khi cá mái muốn đẻ, nó sẽ tìm đến con đực. Nếu con đực không có “vấn đề” gì, cặp cá sẽ tiến hành quá trình đẻ trứng.

    Đôi cá sẽ tiến sát và ép vào nhau như các loài cá lia thia làm tổ bọt.

    Trong quá trình “ép”, cá đực luôn luôn ở phía dưới. Khi trứng được “xả” ra thì đồng thời sẹ cá đực cũng tiết ra để thụ tinh cho trứng (thụ tinh ngoài). Con đực sẽ uốn cái vi hậu môn của nó để hợp với thân tạo thành một cái rãnh để hứng trứng. Một lần trứng “xả” có thể khoảng hơn chục trứng hoặc có thể ít hơn. Càng về cuối quá trình đẻ hình như số trứng “xả” mỗi lần càng ít (cái này tôi không chắc lắm).

    Sau đó cá đực vẫn giữa nguyên tư thế, để tránh cho trứng bị rơi ra ngoài. Con cá mái sẽ lần lượt ngậm hết trứng vào miệng của nó. Ta lưu ý rằng trong tự nhiên, quá trình sinh sản có thể xảy ra ở khu vực nước chảy, do vậy hành vi của con đực giúp tránh thất thoát trứng.

    Tiếp theo là quá trình nhả – bắt trứng hết sức ngoạn mục, mà nếu ai không hiểu sẽ tưởng rằng bọn chúng đang tranh nhau ăn trứng!

    Sau khi ngậm trứng, cá mái bắt đầu phun trứng ra trở lại. Mỗi lần khoảng 1-2 trứng, rất ít khi nào tới 3 trứng. Khi cá mái vừa phun trứng ra, con đực nhanh như chớp đớp lấy trứng.

    Nếu con đực hơi chậm một chút, con cá mái lập tức đớp lại số trứng nó vừa nhả ra. Ta lại phải đặt hành vi này vào hoàn cảnh thực tế: quá trình sinh sản xảy ra nơi nước chảy, nếu con đực “chậm chân” (thực ra là “chậm mồm”) 🙂 , thì trứng có thể trôi mất. Do vậy, con cá mái sẽ “nhận định” tình hình, nếu thấy con đực “chậm mồm”, nó sẽ thu hồi lại trứng.

    Như đã nói ở trên, rất ít khi con mái nhả ra quá 2 trứng. Một lần nữa, ta xem xét vấn đề trong hoàn cảnh tự nhiên: nếu nhả quá nhiều trứng, con đực không thể “gom” hết trứng trong một lần đớp, trứng có thể bị trôi mất trong điều kiện nước chảy!

    Quá trình “ép”, thu trứng, trả trứng lặp đi lặp lại cho tới khi con cái ngưng đẻ. Thời gian này có thể rất lâu. Trong loạt hình trên, từ lúc tôi bắt đầu chụp hình là 11 giờ đến tấm cuối cùng tôi còn lưu là 15 giờ. Quá trình kéo dài 4 tiếng, có thể hơn!

    Sau khi “gom hàng” xong, cá đực sẽ “trốn” vào một xó để ấp trứng. Bạn có thể giữ nguyên cá mái chung trong hồ và cho nó ăn bình thường. Con đực sẽ nhịn đói trong thời gian ấp. Trứng ở trong mồm cá đực khoảng 8 – 10 ngày. Sau khi nhả cá con ra, bọn cá con có thể ăn ngay bo bo vì chúng có kích thước khá lớn, có thể đến 5 mm, tuỳ lứa (có lứa cá con nhỏ hơn).

    Số lượng trứng mỗi lần đẻ tuỳ thuộc vào kích thước cặp cá. Có một lần tôi đếm thử thì với một cặp lớn, số cá con có thể lên đến khoảng 80 hoặc hơn.

    Lưu ý : Trong thời gian con đực ấp trứng, cá mái thể tạo trứng lại. Không dưới một lần tôi quan sát thấy con đực vừa nhả đám cá con của lứa ấp đầu tiên ra thì con cái đã xông tới “ép” tiếp. Con đực nào khoẻ vẫn chấp nhận sinh sản tiếp lần 2, và như vậy nó phải nhịn đói tới gần 20 ngày. Do vậy, bạn có thể tách cá mái ra sau lần đẻ thứ nhất để dưỡng sức cho cá đực.

    Nhận xét: Bọn cá lóc ( Channa spp.) khi chuyển từ hình thức sinh sản làm tổ sang ấp miệng thì bọn ấp miệng có kích thước nhỏ hơn nhiều so với bọn làm tổ; trong khi ở bọn Betta, khi chuyển từ hình thức sinh sản làm tổ sang ấp miệng thì kích thước bọn ấp miệng lớn hơn nhiều so với bọn làm tổ!

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cá Bình Tích Sống Được Bao Lâu
  • Kỹ Thuật Nuôi Cá Chọi
  • Tổng Hợp Toàn Bộ Cách Nuôi Cá Betta Khoẻ Mạnh
  • Cá Betta (Xiêm, Chọi, Lia Thia, Đá) Ăn Gì? Cách Cho Cá Betta Ăn
  • Cá Lia Thia Là Cá Gì Cách Nuôi Chơi Cảnh Như Thế Nào
  • Cá Betta (Lia Thia, Xiêm, Chọi) Ăn Gì? Giá Bao Nhiêu? Mua Ở Đâu

    --- Bài mới hơn ---

  • Cá Xiêm Ăn Gì ? Đặc Điểm Sinh Học Cá Betta, Cá Xiêm Đá
  • Cá Lia Thia Xiêm Ăn Gì Giá Bao Nhiêu 1 Con
  • Phân Loại Các Dòng Cá Betta
  • Thức Ăn Tốt Nhất Cho Betta
  • Cá Betta Ăn Gì? Những Loại Thức Ăn Cho Cá Betta (Xiêm, Chọi, Lia Thia) Khoẻ Mạnh, Lên Màu Đẹp ” Ranchu Việt Nam
  • Với hình dáng nhỏ nhắn, cơ thể uyển chuyển, màu sắc sặc sỡ chúng được rất nhiều người yêu thích và nuôi dưỡng làm cá cảnh trong các bể cá phong thủy hay hồ thủy sinh.

    Chính vì điều này, các bạn có thể sử dụng tên cá Betta, cá xiêm hay cá lia thia đều được và không sai.

    Cá lia thia là dòng cá hoang dã thuộc khu vực Thái Lan, Campuchia và khu vực bán đảo Mã Lai.

    Cá Betta là dòng cá cảnh nhỏ với màu sắc vô cùng sặc sỡ. Một chú cá xiêm khi trưởng thành chỉ dài từ 6 – 8cm.

    • Phần đầu của cá tương đối nhỏ, phần miệng nhỏ – hàm dưới dài hơn hàm trên.
    • Đôi mắt của cá có tỷ lệ trung bình và hơi lồi.
    • Phần thân của chúng khá nhỏ, phần lưng hơi gù.
    • Xung quanh cơ thể cá từ phần lưng cho đến bụng đều được bao phủ bởi lớp vây dài mềm mại và uyển chuyển.
    • Đuôi của cá khá dài và rất đa dạng về kiểu cách.

    Dòng cá này có màu sắc vô cùng rực rỡ, một số màu sắc thường thấy: màu đỏ, xanh ngọc, cam, trắng đốm đỏ, trắng đốm đen, xanh lá, ánh kim (màu vàng đồng)….

    Cá lia thia sinh sản theo hình thức giao phối và đẻ trứng. Hình thức giao phối của dòng cá này khá đặc biệt, được gọi là ép hoặc quấn lấy cá cái.

    Cá đực sẽ dùng thân hình uốn cong ép chặt lấy cá cái.

    Mỗi lần cá đực ép cá cái, cá cái sẽ sinh sản được 10 – 40 trứng, ngay sau khi cá cái đẻ trứng, cá đực sẽ phóng tinh trùng vào mỗi quả trứng.

    Cá betta nhả bọt? Điểm đặc biệt trong khi chăm sóc trứng, cá đực nhả bọt khí bằng oxy rồi cho trứng vào bọt khí đó để bảo vệ và ấp.

    Sau khoảng 30 – 40 giờ kể từ khi đẻ, trứng sẽ nở và cá đực sẽ chăm sóc cá con khoảng 2 ngày thì mới tách con.

    Cá Betta là dòng cá cảnh nhỏ được nhiều người yêu thích và rất đa dạng về chủng loại với nhiều màu sắc.

    Cá betta rồng hay còn gọi là xiêm rồng, lia thia rồng, chọi rồng… dòng cá này có nguồn gốc đến từ các nước thuộc khu vực Đông nam Á.

    Dòng cá này có rất nhiều màu sắc vô cùng sặc sỡ. Thông thường, dòng cá này khi trưởng thành có chiều dài khoảng 8cm.

    Thân hình của chúng hơi dẹt giống với cá rồng, đuôi và vây lớn xòe rộng. Một số dòng cá Betta rồng phổ biến:

    Betta rồng đen: dòng này toàn bộ thân hình sẽ có màu đen, có con thân hình sẽ hơi có màu xám trắng.

    Betta rồng xanh: toàn bộ thân hình hoặc phần vây có màu xanh dương đậm.

    Betta rồng vàng: cơ thể chúng có màu vàng nhạt và phần đuôi xòe rộng.

    Betta rồng đuôi tưa: dòng cá rồng này có rất nhiều màu, điểm đặc biệt nằm ở cấu tạo của đuôi, phần đuôi chia nhỏ và không xòe rộng.

    Betta rồng dumbo Thái Lan: dòng cá betta rồng thái được rất nhiều người yêu thích, bởi màu sắc sặc sỡ cùng với đó là phần vây và đuôi của chúng xòe rộng như những chiếc quạt.

    Chúng có tên gọi khác là xiêm thái, lia thia thái và chọi thái…

    Cá Betta koi có thân hình gần giống với dòng cá vàng koi và phần đuôi có sự lai tạo giữa 2 dòng cá. Một số dòng cá lia thia koi phổ biến nhất.

    Cá Betta fancy koi: cá betta fancy koi hay lia thia fancy, xiêm koi, chọi koi là dòng cá đẹp có khả năng đổi màu.

    Màu sắc của chúng có màu đốm vô cùng sặc sỡ. Tùy từng cách phối giống, cá betta fancy koi có thể có đuôi xòe rộng hoặc đuôi dài mềm uyển chuyển giống cá chép koi.

    Cá Betta Halfmoon: cá betta halfmoon còn gọi là cá lia thia halfmoon, cá xiêm halfmoon, cá chọi halfmoon…. Dòng cá này thường có màu đỏ cam – màu sắc đặc trưng của dòng cá Koi.

    Không chỉ màu đỏ cam, điểm xuyết trên cơ thể chúng là màu đen và màu trắng rất bắt mắt (dòng cá này mang nhiều đặc điểm của dòng cá koi hơn là dòng cá betta).

    Dòng cá này thường sinh sống trong môi trường tự nhiên như ruộng, khu vực rãnh bùn. Chúng còn có tên gọi khác là cá chọi cờ.

    Dòng cá này tính cách khá hung hăng nên chỉ nên nuôi một loại cá xiêm đá trong bể.

    Betta Nemo được xem là giống cá Betta có màu sắc khá đặc biệt, khiến bạn cảm thấy vô cùng thích thú ngay từ cái nhìn đầu tiên.

    Chúng có nguồn gốc tại Thái Lan, trải qua nhiều quá trình lai tạo để có được những chú cá Betta nemo như ngày nay.

    Ngoài sự nổi bật về màu sắc, cá Betta Nemo không có quá nhiều điểm khác biệt về mặt hình dáng so với những giống cá chọi khác.

    Tuy nhiên, để tìm được một chú cá Betta Nemo thuần chủng trên thị trường là điều không hề dễ dàng một chút nào. Ngoài ra, bạn cũng phải bỏ ra một số tiền kha khá mới có thể sở hữu được chúng.

    Nếu sự đặc biệt về mặt màu sắc của Betta Nemo vẫn chưa khiến bạn cảm thấy hài lòng, lúc này bạn có thể tìm đến dòng Betta Galaxy, dòng cá Betta sặc sỡ nhất trong họ nhà cá chọi.

    Mức giá trung bình của cá Betta Galaxy thường sẽ cao hẳn so với các dòng cá Betta khác, ngoài ra, chúng cũng khá hiếm trên thị trường. Bạn nên order trước các cửa hàng cá cảnh để có thể sở hữu 1 chú cá thực sự ưng ý.

    Cá betta hay cá lia thia, cá xiêm, cá chọi là dòng cá cảnh được rất nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, để nuôi được dòng cá cảnh này đẹp thì không phải ai cũng biết cách.

    Ngay sau đây, chúng tôi sẽ chia sẻ cho các bạn một vài kinh nghiệm để chăm sóc cho cá đẹp và khỏe mạnh.

    Tuy nhiên, để cung cấp được đầy đủ chất dinh dưỡng cho cá.

    Các bạn nên cho cá ăn thêm thức ăn khô dạng viên (loại thức ăn này các bạn có thể dễ dàng mua tại các cửa tiệm chuyên cá kiểng).

    Lưu ý khi cho cá ăn: chỉ nên cho cá ăn 2 bữa, 1 bữa vào sáng sớm và 1 bữa vào lúc tối muộn.

    Không nên đổ quá nhiều thức ăn chỉ nên cho lượng thức ăn vừa phải. Nếu cho quá nhiều lượng thức ăn sẽ dẫn đến ô nhiễm nguồn nước.

    Muốn nuôi một chú cá rồng khỏe mạnh, các bạn nên chuẩn bị bể nuôi phải đạt chuẩn về các yếu tố như nhiệt độ, trung hòa axit.

    Trong khi nuôi cá các bạn nên thường xuyên thay nước trong bể nuôi.khoảng 2 tuần/lần

    Khi thay nước các bạn chỉ nên thay 2/3 lượng nước, giữ lại ½ lượng nước cũ, giúp cho cá không bị sốc với môi trường nước mới.

    Cá betta là một dòng cá có tính cách khá hung dữ và hiếu chiến. Chính vì vậy các bạn không nên nuôi quá nhiều loài cá ở trong cùng bể với cá betta.

    Đặc biệt, không nên đặt gương ở các cạnh của bể cá, khi chúng nhìn vào gương. Hình ảnh phản chiếu sẽ làm chúng lầm tưởng là đối thủ và sẽ tấn công gây thương tích cho cá.

    Betta được xem là dòng cá khá hiếu chiến, vì vậy bạn không nên nuôi chung những chú cá này với nhau, tránh dẫn tới trình trạng xô xát, khiến cá bị thương hoặc chết hàng loạt.

    Về cơ bản, chúng có thể sống chung với một số loài như: Cá Neon Vua, cá chuột, cá tì bà bướm, ốc ngựa vằn,….

    Lưu ý: Không nuôi Betta chung với các loài cá đuôi dài (Đặc biệt là cá bảy màu), điều này có thể kích động sự hiếu chiến của chúng.

    Ngoài ra, bạn cũng không nên nuôi cá chọi với các dòng cá nhỏ hơn, tránh việc “cá lớn nuốt cá bé”.

    Trong khi nuôi, những chú cá của các bạn rất dễ mắc các chứng bệnh như sau:

    Cá chọi bị nhạt màu có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau.

    Có thể do chế độ ăn uống hoặc việc thay nước không thường xuyên khiến tình trạng sức khỏe của cá bị suy giảm, dẫn đến làn da bị xanh xao, mất đi màu sắc tự nhiên.

    Thông thường, Betta là loài cá ưa thời tiết nóng ẩm. Nếu nuôi trong thời tiết giá lạnh của mùa đông miền Bắc, cá sẽ gặp phải những vấn đề về sức khỏe, khiến chúng dễ bị nhiễm bệnh, nhạt màu, thậm chí bị chết do sốc nhiệt.

    Vì vậy, để đảm bảo việc cá không bị nhạt màu, bạn nên thay nước thường xuyên, giữ nhiệt độ trong bể ở mức ổn định. Đồng thời, đảm bảo nguồn thức ăn cho cá luôn được được mua tại các cơ sở uy tín, an toàn.

    Việc mang cá bị hở thường xuất hiện do 2 nguyên nhân:

    + Nếu ngay từ khi sinh ra, chú cá của bạn đã sở hữu bộ mang như vậy thì đây được xem là lý do bẩm sinh, không có cách nào để điều trị, cá sẽ mang dị tật này suốt đời.

    Nếu cá gặp phải tình trạng xù mang do các cá thể đơn bào, việc cần làm là tách cá bị bệnh sang 1 bể riêng biệt, tránh gây lây lan cho các loài cá hay các sinh vật khác trong bể.

    Sau đó, bạn nhỏ các loại kháng sinh liều cao vào bể cá bị bệnh theo hướng dẫn của các chuyên gia cá cảnh. Nếu được điều trị đúng cách, đều đặn, cá có thể khỏi hoàn toàn chỉ sau 3 đến 4 ngày.

    Cá lia thia là dòng cá cảnh được rất nhiều người yêu thích. Chính vì điều này mà có rất nhiều nơi buôn bán dòng cá này với các mức giá khác nhau. Vậy, mua cá chọi cảnh ở đâu giá rẻ và chất lượng?

    Tuy nhiên, trước khi mua một chú cá chọi cảnh các bạn nên tham gia những hội nhóm cá chọi cảnh để biết cách lựa chọn và nơi buôn bán cá chất lượng.

    Một lời khuyên đối với những người mới chơi, nên mua cá tại các cửa hàng cá cảnh lớn và uy tín. Không nên mua ở hàng bán rong (rất dễ mua phải cá bệnh và kém chất lượng)

    Cá Betta con được buôn bán trên thị trường có mức giá khác nhau. Mức giá bán cá phụ thuộc vào kích cỡ, màu sắc, chủng loại và giới tính của cá Betta.

    Theo chúng tôi nhận định đây là mức giá tương đối rẻ , bạn đọc hoàn toàn có thể mua về để trang trí cho không gian gia đình.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Chiêm Ngưỡng Vẻ Đẹp Hút Hồn Của Cá Xiêm Rồng
  • Tổng Quan Về Cá Xiêm Rồng Đỏ
  • Cách Nuôi Cá Xiêm Đá Hay Nhất Cho Người Mới Bắt Đầu
  • Đôi Nét Về Cá Xiêm
  • Top 12 Cửa Hàng Bán Cá Cảnh Uy Tín Tại Nhà Trang
  • Web hay
  • Links hay
  • Push
  • Chủ đề top 10
  • Chủ đề top 20
  • Chủ đề top 30
  • Chủ đề top 40
  • Chủ đề top 50
  • Chủ đề top 60
  • Chủ đề top 70
  • Chủ đề top 80
  • Chủ đề top 90
  • Chủ đề top 100
  • Bài viết top 10
  • Bài viết top 20
  • Bài viết top 30
  • Bài viết top 40
  • Bài viết top 50
  • Bài viết top 60
  • Bài viết top 70
  • Bài viết top 80
  • Bài viết top 90
  • Bài viết top 100